آرتروز گردن: علائم و درمان آن با طب فیزیکی و ورزش

اسپوندیلوز مهره‌های گردنی، آرتریت یا آرتروز گردن بیماری شایع و مرتبط با سنی است که مفصل‌ها و دیسک‌های گردن را درگیر می‌کند. آرتروز پی‌آمد ساییدگی غضروف و استخوان‌های موجود در مهره‌های گردن است. آرتروز گردن عموماً نتیجه افزایش سن است، هرچند عامل‌های دیگری نیز منجر به بروز آن می‌شود. برخی بیماران دچار آرتروز گردن از گرفتگی و درد مزمن و شدید رنج می‌برند، اما بسیاری از بیماران می‌توانند فعالیت‌های معمول روزمره را به راحتی انجام دهند. از راه‌های درمان آرتروز گردن می‌توان به دارو، طب فیزیکی یا مکمل اشاره کرد.

امروزه درمان‌های زیادی برای ارتروز گردن وجود دارد که از میان آنها استفاده از شیوه‌های طب فیزیکی و توانبخشی مانند ماساژ، لیزر درمانی، طب سوزنی، تزریق اوزون و پی آر پی و ورزش کم خطر ترین و موثر ترین درمان‌ها می‌باشند. متخصصین ما در کلینیک تخصصی طب فیزیکی و توانبخشی سامان با استفاده از روش‌های ورزش، ماساژ، درمان دستی و تزریق و اوزون و پی آر پی قادر به درمان آرتروز گردن و علائم ناشی از آن می‌باشند. برای کسب اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت با شماره 02188612551 تماس حاصل نمایید.

علل


متاسفانه استخوان‌ها و غضروف محافظ آنها در ناحیه گردن مستعد ساییدگی است که به نوبه خود به اسپوندیلوز و آرتروز گردن می‌انجامد. در ادامه علل احتمالی آرتروز گردن را توضیح می‌دهیم.

خار استخوانی

زمانی که استخوان سعی می‌کند تا استخوان اضافی را برای قوی‌تر کردن ستون فقرات تولید کند، خارها زائده‌های استخوانی ایجاد می‌شود. این استخوان اضافی به ناحیه‌های ظریف ستون فقرات، مانند نخاع و عصب‌ها فشار می‌آورد و در نتیجه بیمار دچار درد می‌شود.

خشک شدن دیسک

بین مهره‌های ستون فقرات دیسک، یعنی لایه‌های محافظ ضخیمی وجود دارد که ضربه مربوط به بلند کردن اشیاء، چرخیدن و فعالیت‌های دیگر را جذب می‌کند. ماده ژلاتینی داخل دیسک‌ها به مرور زمان خشک می‌شود، در نتیجه مهره‌ها روی هم ساییده می‌شود و بیمار از درد رنج می‌برد.

فتق دیسک

ماده ژلاتینی داخل دیسک‌های گردن از راه ترک‌های ایجاد شده در دیسک گردن خارج می‌شود. چون این ماده به نخاع و اعصاب فشار می‌آورد، علائمی مانند بی‌حسی و گزگز بازو، سیاتیک و التهاب مفصل ایجاد می‌شود.

آسیب دیدگی

چنانچه گردن در سوانحی مانند سقوط یا تصادف خودرو آسیب ببیند، فرایند پیری، یعنی عامل اصلی آرتروز تسریع می‌شود.

سفتی رباط

نوارهای محکم اتصال دهنده مهره‌ها به یکدیگر گاهی به مرور زمان سفت‌تر می‌شود. این سفتی بر حرکت گردن اثر می‌گذارد و بیمار احساس گرفتگی در گردن می‌کند.

استفاده بیش از حد

بعضی عادت‌ها یا مشاغل، مانند کارهای ساختمانی شامل انجام حرکت‌های مکرر یا بلند کردن اشیاء سنگین می‌شود. این فعالیت‌ها فشار زیادی را به ستون فقرات وارد می‌کند که نتیجه آن سایش زودهنگام است.

علائم آرتروز گردن


اکثر بیماران دچار آرتروز گردن با علائم قابل توجهی روبرو نمی‌شوند. شدت علائم آرتروز گردن بروز یافته از خفیف تا شدید متغیر است و به طور تدریجی یا ناگهانی ایجاد می‌شود. یکی از علائم شایع آرتروز گردن درد در اطراف کتف است. برخی بیماران از درد در امتداد بازو و انگشتان نیز شکایت دارند. شرایط زیر باعث تشدید درد می‌شود:

  •  ایستادن
  •  نشستن
  •  عطسه کردن
  •  سرفه کردن
  •  به عقب خم کردن گردن

ضعف عضلانی یکی از علائم شایع است، یعنی این که بیمار به سختی بازوها را بالا می‌برد یا نمی‌تواند اشیاء را محکم نگه دارد. دیگر نشانه‌های متداول و علائم آرتروز گردن عبارت است از:

  •  گرفتگی تشدید‌شونده گردن
  •  سردردی که عموماً در پشت سر حس می‌شود.
  •  گزگز یا بی‌حسی که عمدتاً شانه‌ها و بازوها را درگیر می‌کند، البته این علائم گاهی در پاها نیز ایجاد می‌شود.

کاهش تعادل و عدم کنترل بر مثانه یا روده (بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع) نیز از جمله علائمی است که درصد شیوع کمتر دارد. در صورت بروز این علائم باید به سرعت برای درمان اقدام نمود.

آزمایش و تشخیص


معاینه بالینی

ابتدا پزشک پرسش‌های مختلفی را درباره علایم از بیمار می‌پرسد، سپس دستور آزمایش‌های لازم را می‌دهد. آزمایش واکنش‌ها، بررسی ضعف عضلانی یا نقص‌های حسی و آزمایش دامنه حرکتی گردن از معاینات معمول محسوب می‌شود.

آزمایش‌های تصویربرداری

  •  رادیوگرافی
  •  سی تی اسکن
  •  ام آر آی
  •  نوار عضله (EMG)
  •  آزمایش هدایت عصبی

راه‌های درمان آرتروز گردن


گرمادرمانی

قرار دادن بطری آب داغ یا پد گرم کننده روی ناحیه آسیب دیده، گرفتگی و درد ناشی از آرتروز را کاهش می‌دهد. استفاده از رطوبت یا گرمای خشک نیز مفید است. حمام آب داغ، به ویژه قبل از ورزش به کاهش درد و درمان آرتروز گردن کمک می‌کند.

سرمادرمانی

گذاشتن کیسه یخ، پک ژل سرد یا یک کیسه سبزیجات منجمد روی مفاصل دردناک ورم ناشی از آرتروز را کاهش می‌دهد. سرما درمانی پس از ورزش کردن التهاب را کم می‌کند. هر بار یخ را بیش از 20 دقیقه روی موضع قرار ندهید.

دارو

داروهای غیراستروئیدی ضدالتهاب (NSAIDs) برای درمان آرتروز گردن به کار برده می‌شود. اگر یک گروه از داروها پس از دو هفته مصرف کمکی نکند، گروه دارویی دیگری امتحان می‌شود. ایبوپروفن، استیل سالیسیلیک اسید، ناپروکسین، ایندومتاسین، ملکوسیکام و پیروکسیکام پرکاربردترین داروهایی است که برای درمان آرتروز مصرف می‌شود.

گردنبند طبی

بستن گردنبند طبی یکی از راه‌های نگهداشتن گردن در وضعیتی مناسب است و از ضعیف شدن گردن جلوگیری می‌کند. این روش گرفتگی یا درد صبحگاهی ناشی از آرتروز را کاهش می‌دهد. گردنبند طبی به ویژه در صورت داشتن گردن درد مزمن توصیه می‌شود.

اوزون درمانی

آرتروز و التهاب مفصل با التهاب، گرم شدن، گرفتگی و درد مفاصل درگیر، برای مثال گردن همراه است. درمان با هدف تسکین این علائم انجام می‌شود. در حال حاضر اوزون تراپی یکی از موثرترین درمان‌های آرتروز گردن است. اوزون درمانی درد و التهاب را کاهش می‌دهد و سیستم ایمنی را تقویت می‌کند، سه عاملی که در اثر ابتلا به آرتروز به وجود می‌آید.

پی آر پی

پی آر پی (پلاسمای سرشار از پلاکت) درمانی غیرجراحی برای تسکین گردن درد ناشی از آرتروز است که در آن پلاکت‌های خون خود بیمار به وی تزریق می‌شود. پلاکت‌های تغلیظ شده التیام‌بخشی تاندون‌ها، غضروف و رباط‌هایی را تحریک می‌کند که در اثر ارتروز گردن آسیب دیده‌اند.

فیزیوتراپی

سودمندی برنامه منظم و تخصصی طب فیزیکی و فیزیوتراپی در درمان آرتروز گردن به اثبات رسیده است. درد بیمارانی که تحت درمان جراحی قرار گرفته‌اند، به کمک فیزیوتراپی آرام می‌شود، عضلاتشان تقویت می‌شود و عملکرد حسیشان بهبود می‌یابد. طرح درمان باید متناسب با شرایط و نیازهای فردی بیمار تهیه شود، با این حال می‌توان گفت که بیماران معمولاً تحت نظارت متخصص تمرین‌های ایزومتریک، بازآموزی پروپریوسپتیو و درمان دستی قرار می‌گیرند.

ماساژ

ماساژ بیمار را آرام می‌کند. گردن در اثر ماساژ دادن و افزایش جریان خون حاصل از آن، منعطف‌تر و شل‌تر می‌شود. همچنین ماساژ علائم آرتروز را کاهش می‌دهد.

درمان TENS

TENS (سرواژه تحریک الکتریکی عصب از روی پوست) درمانی است که در آن از جریان برق برای تحریک عصب‌ها استفاده می‌شود تا به این ترتیب درد کاهش یابد. TENS عصب‌ها را تحریک می‌کند و از ارسال سیگنال‌های درد جلوگیری می‌کند. درمان TENS معمولاً توسط متخصص طب فیزیکی به بیمار آموزش داده می‌شود تا وی بتواند درمان را در خانه ادامه دهد.

اولتراسوند

دستگاه اولتراسوند امواج صوتی با فرکانس بالا تولید می‌کند که این امواج به سمت موضع دردناک هدایت می‌شود. زمانی که امواج مافوق صوت از بافت‌های بدن می‌گذرد، مولکول‌ها را مرتعش می‌کند. با عبور امواج از بافت‌ها حرارت و سایشی ایجاد می‌شود. این اثر حرارتی ناحیه دردناک را گرم می‌کند و خون سرشار از اکسیژن و مواد مغذی را به این ناحیه می‌کشاند. متخصص به روش اولتراسوند می‌تواند به بافت‌هایی دسترسی پیدا کند که زیر پوست در عمق بیش از دو اینچ قرار دارد. با این توصیف اولتراسوند روشی موثر برای درمان آرتروز به شمار می‌رود.

لیزر درمانی

لیزر درمانی موثر برای کاهش درد آرترز گردن است. لیزر با تغییر عملکرد سلول‌ها التهاب را کاهش می‌دهد. به علاوه از آنجایی که هر بار بدن آسیب می‌بیند، جریان انرژی در ناحیه آسیب دیده مختل می‌شود، لیزر درمانی به کمک بیمار خواهد آمد. لیزر درمانی در شدت پایین جریان خون و سلول‌های موجود در ناحیه دردناک را تحریک می‌کند و به این ترتیب انرژی مورد نیاز این ناحیه تامین می‌شود. لیزرتراپی عصب‌ها و سیستم ایمنی را نیز تحریک می‌کند تا بدن بهتر بتواند با میکروب‌ها و مشکلات دیگر مقابله کند.

شاک ویوتراپی

شاک ویوتراپی با تولید امواج شوکی پنوماتیک، پالس‌هایی پرانرژی تولید می‌کند که از پوست، بافت ملتهب ضخیم شده، رسوبات کلسیمی و استخوان عبور می‌کند. پالس‌های پرانرژی امواج مافوق صوت فرایندهای التیام‌بخشی خود بدن را برمی‌انگیزد. در نتیجه گردش خون در بافت آسیب دیده افزایش می‌یابد و بافت همبند جای زخم و رسوبات کلسیمی از بین می‌رود. شاک ویوتراپی به تعدیل و تجدید فیبروبلاست کمک می‌کند، فرایندهای ترمیم و بازسازی مربوط به بافت‌های سالم اطراف ناحیه دردناک را تحریک می‌کند، در نتیجه درد برطرف می‌شود. سودمندی و تاثیرگذاری شاک ویوتراپی در درمان آرتروز گردن به اثبات رسیده است.

طب سوزنی

طب سوزنی یکی از درمان‌های چین باستان برای کاهش درد است. متخصص سوزن‌های ظریفی را در نقاط مشخصی از پوست فرو می‌کند تا هورمون‌های تسکین دهنده درد فعال شود. درد برخی بیماران دچار آرتروز به این روش کاهش می‌یابد.

ورزش

برنامه‌های تمرینی ملایم، به دلیل دربرداشتن حرکت‌های کششی برای درمان آرتروز گردن بسیار مفید است. شنا کردن نیز به دلیل فشار نیاوردن بر مفصل‌ها سودمند است. تمرین‌های تقویتی با وزنه نیز عضلات نگهدارنده مفاصل را قوی‌تر می‌کند و می‌تواند برای بیماران دچار آرتروز گردن مفید باشد.

پایین آوردن و بالا بردن گردن

  •  این حرکت کششی عضلات جلو و عقب گردن را به کار می‌گیرد تا انعطاف‌پذیری و توانایی حرکتی گردن افزایش یابد.
  •  صاف بایستید یا روی صندلی بنشینید. سر را به آرامی رو به جلو خم کنید تا چانه‌تان به قفسه سینه برسد.
  •  10 ـ 5 ثانیه در این حالت بمانید. سپس به موقعیت اولیه برگردید.
  •  سپس سر را به آرامی به عقب ببرید و 10 ـ 5 ثانیه در این حالت بمانید.

خم کردن سر

  •  این حرکت متقابل عضلات کناری گردن را به کار می‌گیرد.
  • صاف بایستید یا روی صندلی بنشینید. سرتان را به آرامی به سمت شانه راست خم کنید، در این بین شانه چپ را پایین نگه دارید.
  • 10 ـ 5 ثانیه در این حالت بمانید، سپس به وضعیت اولیه برگردید.
  • حرکت را برای سمت چپ و با خم کردن سر به سمت شانه چپ تکرار کنید، این بار شانه راست را پایین نگه دارید.
  • 10 ـ 5 ثانیه در این حالت بمانید.

چرخش گردن

  •  چرخش گردن حرکت مناسبی برای عضلات کنار گردن است.
  • روی صندلی بنشینید یا در یک حالت اندامی مناسب بایستید. سرتان را به آرامی به راست بچرخانید و چانه‌تان را صاف نگه دارید.
  • 10 ـ 5 ثانیه در این حالت بمانید، سپس به مرکز بچرخید.
  • سرتان را به آرامی به چپ بچرخانید و 10 ـ 5 ثانیه در این حالت بمانید. سپس به حالت اولیه برگردید.

انقباض گردن

  •  این کشش را باید در پشت گردن حس کنید.
  •  روی صندلی بنشینید، شانه‌ها را عقب بدهید و سر را صاف نگه دارید. چانه را، مانند زمان غبغب درآوردن صاف به داخل بکشید.
  •  10 ـ 5 ثانیه در این حالت بنشینید، کشش را باید در گردن حس کنید.

چرخش شانه

  •  حال که بر گردن متمرکز شده‌اید، شانه‌ها را فراموش نکنید. ورزش دادن شانه‌ها عضلات نگهدارنده گردن را نیز تقویت می‌کند.
  •  چرخش شانه حرکت پایه و ساده‌ای است که حرکت مفصل‌های شانه و گردن را روان می‌کند.
  • روی صندلی بنشینید یا پاها را به عرض شانه باز کنید. شانه‌ها را در یک وضعیت روان رو به بالا، عقب و پایین بچرخانید.