دیسک کمر (پارگی و فتق): علائم، علت و درمان آن با فیزیوتراپی

ستون فقرات شما از مجموعه­‌ای از استخوان­‌ها تشکیل شده است. دیسک­‌ها، با جذب ضربات ناشی از فعالیت‌­های روزانه مانند راه رفتن، بلند کردن و خم شدن، از استخوان­‌ها حفاظت می­‌کنند.

آسیب یا ضعف می­‌تواند باعث بیرون زدگی بخش داخلی دیسک به حلقه داخلی شود. این اتفاق تحت عنوان دررفتگی، فتق یا پارگی دیسک نامیده می­‌شود. اگر دیسک دررفته یکی از اعصاب نخاعی شما را تحت فشار قرار دهد، ممکن است شما بی‌حسی و درد را در امتداد عصب تحت فشار، تجربه کنید. دیسک کمر علاوه بر درد و اسپاسم عضلات کمر، علائمی مانند گزگز و مورمور و یا درد در پاها به همراه دارد. این علائم بسته به شدت فشار وارده و بیرون زدگی دیسک می‌­تواند خفیف یا شدید، حاد یا مزمن باشد.

دیسک کمر یکی از شایع‌ترین عارضه‌های قرن جدید است که می­‌تواند عوارض جبران ناپذیری داشته باشد. اما توجه و درمان به موقع می­‌تواند بسیاری از عوارض آن را کاهش دهد. امروزه راه‌های درمانی بسیاری برای دیسک کمر وجود دارد. از جمله این روش‌ها می­‌توان به طب فیزیکی، ماساژ درمانی، تزریق پلاسما، تزریق اوزون و ورزش اشاره کرد. متخصصین ما در کلینیک تخصصی طب فیزیکی و توانبخشی سامان با برخورداری از سال‌ها تخصص در زمینه‌­ی طب فیزیکی و فیزیوتراپی قادر به درمان انواع مشکلات کمر از جمله دیسک کمر می‌باشند.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره درمان دیسک کمر با فیزیوتراپی و طب فیزیکی و یا تعیین نوبت می‌توانید با شماره‌ 02188612551  تماس بگیرید.

علل


دیسک کمر هنگامی اتفاق می­‌افتد که حلقه خارجی ضعیف یا پاره می­‌شود و به بخش داخلی اجازه در رفتن و خروج می‌­دهد. این امر می­‌تواند با بالا رفتن سن اتفاق بیفتد. برخی حرکات خاص نیز ممکن است موجب دیسک کمر شوند. یک دیسک ممکن است هنگامی که شما در حال خم شدن هستید با برداشتن چیزی می­‌چرخید، دچار بیرون زدگی از جای خود شود. بلند کردن اجسام بسیار بزرگ و سنگین می‌­تواند فشار بسیار زیادی را بر روی کمر وارد آورد و موجب بیرون زدگی دیسک شود. اگر شما شغلی دارید که به فعالیت­‌های فیزیکی زیادی احتیاج دارد که نیازمند بلند کردن اجسام است، شما در معرض خطر ابتلا به بیرون زدگی دیسک هستید.

افراد مبتلا به اضافه وزن نیز در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به دیسک کمر هستند، زیرا دیسک باید وزن اضافی را متحمل شده و حمایت کند. عضلات ضعیف و سبک زندگی بدون تحرک نیز ممکن است در ابتلا به دیسک کمر سهیم باشند.

با افزایش سن احتمال اینکه شما مبتلا به دیسک کمر شوید افزایش می­‌یابد. این امر به این دلیل است که دیسک­‌های شما شروع به از دست دادن محتوای مایع حمایت کننده خود می­‌کنند. در نتیجه، دیسک‌ها می­‌توانند آسان­تر از جای خود بیرون بزنند. دیسک کمر در مردان نسبت به زنان شایع­‌تر است.

مراحل


  • تحلیل رفتن دیسک: تغییرات شیمیایی، کارهای فیزیکی یا استرس‌­های حاد یا مزمن می­‌توانند موجب ضعیف شدن لایه خارجی دیسک شوند، اما هسته دیسک در لایه فیبری خارجی پوشیده باقی می‌­ماند.
  • افتادگی دیسک: دیسک داخلی فشار بیشتری را به  لایه­ خارجی دیسک وارد می‌­کند و به آن یک ظاهر افتاده می­‌دهد. این امر تحت عنوان برآمدگی دیسک نیز شناخته می­‌شود. مواد هسته­‌ای داخلی هنوز به اندازه­ کافی دیواره فیبری را نشکسته‌­اند، اما همین برآمدگی، خود می­‌تواند اعصاب یا دیگر ساختارهای نخاعی مجاور را تحت فشار قرار دهد.
  • بیرون زدگی: هسته­ ژل مانند سرانجام دیواره خارجی را می­‌شکند. با این حال، هسته در درون دیسک می‌­ماند.
  • جدا شدن: نهایتاً هسته دیواره خارجی را شکسته و از دیسک نخاعی به کانال نخاعی بیرون می‌زند. ترکیبات شیمیایی مواد موجود در هسته می­تواند موجب التهاب، تحریک یا درد اعصاب شود.

علائم دیسک کمر


فتق دیسک اغلب هیچگونه علائمی ندارد. علائم فتق دیسک در کمر عبارتند از:

  • دردی که در باسن­‌ها، ساق­ پا و پاها امتداد می­‌یابد که آن را درد سیاتیک می­‌نامند (درد کمر ممکن است وجود داشته باشد یا نداشته باشد.)
  • سوزش یا بی حسی در ساق پا یا کف پا
  • ضعف عضلات

علائم فتق دیسک در گردن عبارتند از:

  • درد در نزدیکی یا انتهای استخوان شانه و کتف
  • دردی که در کتف، بازو و گاهی دست و انگشتان امتداد می‌یابد.
  • گردن درد مخصوصاً در پشت و در اطراف گردن (درد ممکن است هنگام خم کردن یا چرخاندن گردن افزایش یابد.)
  • اسپاسم عضلات گردن

علائم فتق دیسک در بخش میانی کمر نامعلوم است. ممکن است درد در نواحی بالاتر کمر، نواحی پایین کمر، شکم یا ساق پا به همراه ضعف یا بی حسی در یک یا هر دو پا احساس شود.

تشخیص


پزشک شما ابتدا یک آزمون فیزیکی انجام خواهد داد. پزشکان ابتدا به دنبال یافتن منشأ درد و ناراحتی می­‌باشند. پزشک شما در مورد سابقه پزشکی شما و علائمتان سوالاتی خواهد پرسید. آزمایشات تصویربرداری به پزشک شما کمک خواهد کرد که استخوان­‌ها و عضلات نخاع شما را ببیند و هر ناحیه آسیب دیده‌­ای را تشخیص دهد. نمونه‌­هایی از آزمایشات تصویربرداری عبارتند از:

  • اشعه ایکس
  • سی تی اسکن
  • اسکن MRI
  • دیسکوگرام

عوارض


بیرون زدگی دیسک شدید و درمان نشده می‌­تواند منجر به آسیب عصبی دائمی شود. در موارد بسیار نادر یک دیسک بیرون زده می­تواند پیام‌­های عصبی به سمت اعصاب دم اسبی ( cauda equine nerves) در پایین کمر و پاها را قطع کند. اگر چنین اتفاقی رخ دهد، شما ممکن است کنترل مثانه و روده خود را از دست دهید.

یکی دیگر از عوارض بلند مدت دیسک کمر، تحت عنوان بی حسی زینی شناخته می­‌شود. در این مورد دیسک بیرون‌زده اعصاب را تحت فشار قرار می­‌دهد و موجب می­‌شود شما احساس خود را در بخش داخلی ران­‌ها، پشت پاها و حوالی مقعد از دست بدهید.

درمان دیسک کمر


استراحت

اغلب چند روز استراحت به تسکین یافتن درد شدید ناشی از فتق دیسک مهره­‌های کمری کمک می­‌کند. هرچند، بسیار مهم است که شما بیشتر از این مدت استراحت نکنید، چرا که این کار واقعاً می­‌تواند درد و خشکی عضلات را افزایش دهد.

یخ درمانی

یخ درمانی یک درمان خانگی مناسب برای التهاب و آسیب دیدگی­‌های حاد بافت­های نرم به شمار می­‌رود. در مورد درد ناشی از فتق دیسک، استفاده از کمپرس یخ یا کمپرس ژل سرد ممکن است تورم و التهاب در اطراف عصب نخاعی تحت فشار که منشأ درد و ناراحتی است را کاهش دهد.

گرما درمانی

گرما درمانی می‌­تواند یک گزینه کاملاً سودمند برای اسپاسم عضلانی و تحریک نقطه‌­ای ناشی از فتق دیسک باشد. گرما به افزایش جریان خون و تأمین اکسیژن در ناحیه تحت درمان کمک می‌کند. این امر به نوبه خود به کاهش درد و آرام شدن ماهیچه‌های دردناک کمک می‌­کند. گرما دارای اثر تسکین­ دهنده ملایمی نیز می­‌باشد.

درمان دارویی

  • استامینوفن: استامینوفن، مانند تایلنول، خط اول دفاعی فوق العاده‌­ا‌ی است. استامینوفن علی رغم اینکه مسکن خوبی است، اما التهاب شما را کاهش نمی­دهد.
  • داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) مجاز بدون نسخه پزشک: این داروها درد را تسکین و التهاب را کاهش می­‌دهند، و این مورد تفاوت آنها با استامینوفن­ می­‌باشد.

تحریک الکتریکی عصب از راه پوست (TENS)

TENS برای فتق دیسک، تکنیک به کار بردن الکتروتراپی است که از طریق دستگاهی به نام واحد تحریک الکتریکی عصب از راه پوست اعمال می‌­شود. TENS برای وضعیت­‌های مختلفی که منجر به درد کمر می­‌شوند، مورد استفاده قرار می­‌گیرد.

ماساژ درمانی

هدف اصلی ماساژ درمانی برای فتق دیسک، کاهش درد و افزایش سرعت روند بهبودی است پیام در هر دو سمت دیسک بیرون زده، در نزدیکی فضای دیسکی که به نظر دچار فتق شده است، اعمال می­‌شود. ماساژ درمانی به افزایش گردش خون در فضای دیسک بیرون زده کمک و بهبودی را تحریک می­‌کند.

تریگرپوینت تراپی

هنگامی شما بر روی نقاط تحریک کار کنید، کمر شما دچار رها شدن بافتی می­‌شود که افزایش جریان خون، کاهش اسپاسم عضلانی و از بین رفتن بافت اِسکار (بافت ایجاد شده در محل زخم) می‌­شود. این درمان همچنین هر گونه تجمع مواد زائد سمی را از بین خواهد برد. تمام این وقایع باعث تسکین درد فتق دیسک می‌­شود.

اوزون درمانی

تزریق اوزون حجم دیسک را کاهش می­‌دهد، از التهاب می­‌کاهد و جریان خون در محل تحت درمان را افزایش می‌­دهد و در نتیجه مکانیسم طبیعی بهبودی بدن برای بهبود یا درمان انواع مختلفی از شرایط ایجاد کننده درد را فعال می‌­کند.

پلاسمای غنی از پلاکت (PRP)

پلاسمای غنی از پلاکت از خون بیمار به دست می­‌آید. سلول­‌های بنیادی خود بیمار (پلاکت­ها)، بهبودی را تسریع می‌کنند. بازیابی پلاسمای غنی شده یا فاکتورهای رشد و سلول­‌های بنیادی به صورت همزمان و تزریق این مخلوط تأثیر آن را مضاعف خواهد کرد. این روش برای بهبودی درد ناشی از فتق دیسک استفاده می­‌شود.

لیزر درمانی

لیزر درمانی یک فرایند پزشکی است که از انرژی نوری لیزر متمرکز شده، برای درمان درد و التهاب دیسک کمر استفاده می­‌کند. این روش از طریق تحریک روند طبیعی بهبودی بدن، در سطح سلولی عمل می­‌کند. این تکنولوژی بسیار پیشرفته در درمان هر دو شرایط حاد و مزمن که با روش­‌های درمانی رایج بهبود نیافته­‌اند، موفق بوده است.

درمان دستی

اگر دیسک کمر تشخیص داده شد، تکنیک­‌هایی با فشار کم برای دستکاری ملایم نخاع در محل دیسک برآمده مورد استفاده قرار خواهد گرفت تا علائم دردناک را کاهش دهد. این بسیار مهم است که به خاطر داشته باشید که درمان دستی تنها درد ناشی از دیسک کمر را تسکین می‌­دهد.

طب سوزنی

طب سوزنی در باور به این موضوع ریشه دارد که هر فرد دارای نیروی انرژی به نام چی (Chi) (در برخی موارد به­ صورت (Qi) نوشته می­شود ولی هر دو چی تلفظ می‌­شوند) می­باشد. هنگامی که چی مسدود می‌­شود یا دچار عدم تعادل می‌­گردد، شما به صورت درد یا بیماری به آن پاسخ می­‌دهید. هدف طب سوزنی سنتی، آزاد ساختن کانال‌­های چی که به نام نصف النهارهای طب سوزنی شناخته می­‌شوند، از طریق وارد کردن سوزن­‌های بسیار باریک به نقاط خاصی مانند دیسک بیرون زده، می­‌باشد که باعث تسکین کمر درد می‌­شود.

ورزش‌­ها

برای اطلاعات بیشتر در مورد ورزش‌­های مناسب برای دیسک کمر، اینجا کلیک کنید.

  • با صورت بر روی زمین دراز بکشید

  • حالت اسفینکس (ابوالهول) در یوگا

  • حالت مار کبری در یوگا

  • حرکات کششی ایستاده

  • حالت گربه- گاو

  • دراز و نشست

  • اسکات

  • سگ پرنده

پیشگیری


ممکن است پیشگیری از بیرون زدگی دیسک، امکان پذیر نباشد، اما شما می‌­توانید گام‌­هایی را در جهت کاهش خطر ابتلا به دیسک کمر بردارید. این گام­‌ها عبارتند از:

  • از تکنیک­‌های بلند کردن ایمن استفاده کنید: از زانوها خم شوید و جسم را بلند کنید، نه از کمر
  • وزن خود را در محدوده سالم نگه دارید.
  • به مدت طولانی در وضعیت نشسته باقی نمانید، هر چند وقت یکبار بلند شده و حرکات کششی انجام دهید.
  • برای تقویت ماهیچه­‌های کمر، پاها و شکم، ورزش کنید.