دیسک گردن: علائم، علت و درمان آن با طب فیزیکی

فتق دیسک گردن هنگامی بروز پیدا می‌کند که یک دیسک بین مهره‌ای آسیب دیده که به عنوان یک ضربه‌گیر بین مهره‌ها عمل می‌کند، در پوشش خارجی خود دچار یک پارگی می‌شود و مواد داخلی ژل مانند خود را به بیرون می‌ریزد، و احتمالاً یک عصب نخاعی یا طناب نخاعی را تحت فشار قرار می‌دهد. اغلب فتق دیسک گردن به علت تحت فشار گذاشتن یک عصب نخاعی یا طناب نخاعی، موجب درد می‌شود. در برخی موارد عبارت‌های دیگری از قیبل در رفتگی، پارگی یا بیرون زدگی دیسک جایگزین عبارت فتق دیسک گردن می‌شوند. غالباً درمان فتق دیسک گردن با درمان فیزیکی و ورزش برای کمک به برداشته شدن فشار از روی نخاع و در نتیجه دیسک‌ها و اعصاب، آغاز می‌شود. پزشکان گاهی در کنار درمان فیزیکی، بسته به شدت علائم برای کاهش این عوارض، داروهای خوراکی نیز تجویز می‌کنند.

اگر فتق دیسک گردن به مرحله وخیم خود برسد، در آن صورت درمان‌های جراحی برای فتق دیسک گردن ضرورت پیدا می‌کند، اما همواره بهتر است که از رسیدن به مرحله شدید فتق دیسک گردن جلوگیری کرد و از جراحی اجتناب شود و اجازه داد که بدن با درمان‌هایی با آسیب کمتر بهبود پیدا کند. علاوه بر ورزش، چندین روش درمانی منفعل مانند کشش دستی، واحد‌های اعمال تنس، تحریک الکتریکی، اولتراسوند نیز وجود دارند. روش‌های درمانی منفعل هم برای تسکین علائم و هم برای کمک به کاهش التهاب طراحی شده‌اند. متخصصین ما در کلینیک تخصصی طب فیزیکی و توانبخشی سامان با به کارگیری روش های درمانی نوین و سنتی از جمله طب سوزنی، ماساژ و فیزیوتراپی، سعی بر آن دارند که در بهبودی و رفع کامل درد و علائم ناشی از دیسک گردن به بیماران یاری رسانند. جهت اطلاع بیشتر و یا تعیین نوبت می‌توانید با  شماره 02188612551 تماس بگیرید.

فتق دیسک گردن چیست؟


یک فتق دیسک گردن هنگامی اتفاق می‌افتد که بافت همبندی که دیسک را به محدوده‌ی فضای بین شکاف مهره‌ها متصل می‌کند، مقداری از مواد ژلاتینی را به بیرون بریزد که سپس طناب نخاعی یا یک عصب نخاعی گردنی خاص را تحت فشار قرار داده و تحریک می‌کند. این اتفاق موجب گردن درد و دردی می‌شود که در امتداد طناب نخاعی تحت فشار قرار گرفته توسط دیسک گسترش می‌یابد.

علل


فتق دیسک گردن زمانی اتفاق می‌افتد که فشار وارده بر دیسک نخاعی، یک دیسک سالم را بشکند یا به آن آسیب بزند که منجر به پارگی پوشش خارجی و رها شدن مواد داخلی دیسک می‌شود. دیگر دلایل فتق دیسک گردن عبارت است از:

  • فرسودگی ناشی از سن که به بیماری فتق دیسک گردن منجر می‌شود.
  • کشیدگی کمر یا رگ به رگ شدن گردن به دلیل فعالیت‌های فیزیکی مکرر، طرز قرارگیری نامناسب، عدم تعادل در ساختمان عضلانی بدن یا بلند کردن اجسام سنگین
  • آسیب مستقیم فیزیکی مانند تصادف ماشین یا افتادن
  • زمینه ژنتیکی، فارغ از اینکه والدین شما علائم داشته باشند یا خیر

در برخی موارد، تنها لایه‌های داخلی پوشش خارجی دیسک آسیب می‌بیند و درون دیسک سالم باقی می‌ماند. این وضعیت بیانگر برآمدگی دیسک است. در دیگر موارد، بخش خارجی دیسک پاره می‌شود و مواد ژل مانند داخلی دیسک به فضای احاطه کننده ستون فقرات نشت می‌کند. این وضعیت، نشان دهنده فتق دیسک گردن است.

علائم


علائم فتق گردنی پشتی جانبی به صورت درد گردن در همان سمت بدن یا دردی که بازو یا انگشتان دست همان سمت امتداد می‌یابد، بروز می‌کند. کیفیت درد می‌تواند به صورت یکنواخت یا ناگهانی و حاد باشد. بی حسی و گزگز ممکن است جایگزین درد در بروز اولیه بیماری شوند. خم کردن گردن و دور کردن بازو از بالای سر ممکن است همان اثرات را به دنیال داشته باشد. به علاوه کاهش حساسیت به درد، لمس یا لرزش نیز ممکن است در بازوی همان سمت بدن دیده شود. در موارد نادر ممکن است سندروم براون اسکوارد نیز در نتیجه فشار وارده از سوی فتق بر طناب نخاعی قدامی به وجود آید که باعث ضعف همان سمت بدن و از دست دادن حس درد و دما در سطح تحت تأثیر قرار گرفته در سمت مخالف بدن می‌شود.

مراحل مختلف دیسک گردن


دیسک گردن در سه مرحله عمومی تحلیل می‌رود:

  • ابتدا یک ناتوانی قابل ملاحظه به دلیل کمر درد یا آسیب حاد دیده می‌شود.
  • سپس یک مرحله طولانی ناپایداری نسبی در بخش مربوط به آن مهره خاص وجود دارد که طی آن بیمار مستعد‌ دوره‌های متناوب کمر درد است.
  • نهایتاً بدن آن بخش را مجددا پایدار می‌سازد و بیمار دوره‌های درد کمتری را تجربه می‌کند.

تشخیص


پزشک شما از طریق موارد زیر تشخیص خواهد داد که شما دچار بیماری تحلیل برنده یا دیسک گردن هستید یا خیر:

  • بررسی انعطاف پذیری، قدرت و محدوده حرکات گردن، بازو‌ها و پاها
  • دستور آزمایش‌های تصویربرداری مانند اشعه ایکس، اسکن MRI یا CT اسکن

اگر بیماری تحلیل برنده دیسک وجود داشته باشد، تصاویر معمولاً فضاهای باریکی را بین مهره‌های شما نشان می‌دهند که بیانگر آن است که یک یا چند دیسک نازک یا متلاشی شده است. تصاویر اشعه ایکس همچنین ممکن است خارهای استخوانی را نیز نشان دهند.

درمان‌ها


استفاده از کمپرس‌های یخ یا سرد

سرما به کاهش التهاب در گردن کمک می‌کند که به نوبه خود به آن اجازه بهبودی و درمان دیسگ گردن می‌دهد. در مورد درد ناشی از فتق دیسک گردن، کمپرس یخ یا پک‌های ژل سرد ممکن است تورم و التهاب در اطراف عصب نخاعی تحت فشار یا تحریک شده که منشأ درد می‌باشد را کاهش دهد.

استفاده از گرما

گرما به ورود جریان خون غنی از مواد مغذی به گردن کمک می‌کند که باعث تحریک پاسخ درمان دیسک گردن می‌شود. برخی افراد گرمای مرطوب، مانند حمام یا دوش آب گرم را ترجیح می‌دهند. برخی دیگر با استفاده از سطوح گرمای کم ولی مداوم ناشی از یک پتوی گرم، به تسکین بیشتری دست می‌یابند.

استفاده از بریس

در برخی موارد ممکن است یک گردن بند یا بریس گردنی توصیه شود تا به فراهم شدن آرامش و استراحت برای نخاع گردنی کمک کند. گردن بند به جلوگیری از طیف وسیعی از حرکات مضر گردن کمک می‌نماید.

داروها

علاوه بر داروهای ضد التهاب، عوامل مخدر (مسکّن‌ها یا مواد شبه مخدر) ممکن است به صورت موقتی برای کاهش درد و ناراحتی ناشی از فتق دیسک گردن مورد استفاده قرار گیرد. همچنین، شل کننده‌های عصلات یا برخی داروهای ضد افسردگی خاص می‌توانند به کاهش دردهای عصبی و بازیابی الگوی طبیعی خواب کمک نمایند.

تزریقات

تزریق‌های استروئیدی اپیدورال گردنی یا مسدود کننده‌های انتخابی ریشه اعصاب، می‌توانند برای کاهش التهاب در موارد درد شدید ناشی از فتق دیسک گردن مفید باشند، همچنین این تزریق‌ها اگر با یک برنامه جامع توان بخشی که ممکن است تعدادی از درمان‌های بالا را دربر بگیرد، همراه شوند می‌توانند بسیار موثر باشند.

فیزیوتراپی

درمان فیزیکی برای سبک کردن اسپاسم در ماهیچه‌های گردن و کاهش درد ناشی از فتق دیسک گردن مورد استفاده قرار می‌گیرد. شما می‌توانید از داشتن یک گردن دردناک به جایی برسید که بتوانید گردنتان را حداقل مقداری ورزش دهید. در درمان فیزیکی، احتمالاً شما این موارد درمانی را انجام خواهید داد:

  • کشش، به منظور برداشتن فشار از روی اعصاب نخاعی
  • اولتراسوند به منظور فراهم آوردن تسکین حرارتی
  • تحریک الکتریکی

ماساژ درمانی

ماساژ پزشکی به کرّات برای دران فتق دیسک گردن استفاده شده است و برای کاهش سفتی عضلات آن منطقه مفید می‌باشد و نیز ممکن است فشار وارده بر روی دیسک را کاهش دهد. ماساژ معمولاً بخشی از درمان فیزیکی برای فتق دیسک گردن است، اما بیماران می‌تواند از این روش به تنهایی برای کاهش درد استفاده کنند

درمان نقاط ماشه‌ای

برخی نقاط ماشه‌ای به همراه دیگر آسیب‌ها فعال می‌شوند (مثلاً در مورد برآمدگی دیسک این اتفاق رخ می‌دهد)، درمان این نقاط ماشه‌ای می‌تواند به تسکین درد کمک کند و برای تسریع فرایند بهبودی سودمند باشد. علائم دردناک برآمدگی دیسک گردن اغلب ممکن است از طریق درمان نقاط ماشه‌ای در عضلات گلابی شکل (سرینی) بزرگ و عضله راست شکمی کاهش یابد.

تحریک الکتریکی عصب

تحریک عصبی الکتریکی از طریق پوست، درمانی است که از جریان الکتریکی با ولتاژ پایین برای تسکین درد استفاده می‌کند. جریان، اعصاب ناحیه گردن را تحریک می‌کند و سیگنال‌هایی را به مغز می‌فرستد که سیگنال‌های طبیعی درد را مسدود کرده یا کاهش می‌دهد و به بدن کمک می‌کند تا مسکّن‌های طبیعی به نام اندورفین‌ها را تولید کند و سرانجام منجر به درد کمتر در ناحیه گردن می‌شود.

اولتراسوند

اولتراسوند درمانی برای به حداقل رساندن درد عضلانی و ناتوانی حرکتی استفاده می‌شود. اولتراسوند درمانی از امواج صوت برای رساندن گرمای شدید به بافت‌های تحت درمان استفاده می‌کند. این درمان ممکن است به کاهش خشکی گردن، تورم و درد گردن کمک کند و گردش خون را افزایش دهد و امکان انجام حرکات بدون درد را فراهم آورد.

لیزر درمانی کم توان

لیزر درمانی کم توان یا لیزر درمانی سرد، گزینه دیگری را برای افرادی که نمی‌خواهند از داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی و یا داروهای ضد درد استفاده کنند، فراهم می‌آورد. لیزر درمانی سرد برای تحریک سلول‌ها و سرعت بخشیدن به روند بهبودی و کاهش التهاب استفاده می‌شود. قطعات دیسک بیرون زده، بازجذب خواهند شد. بافت التیامی با شبکه عروقی فراوان در اطراف قطعات غضروف فیبری به وجود می‌آید. در درون بافت التیامی، نوع غالب سلول‌ها، ماکروفاژها به همراه فیبروبلاست‌ها و سلول‌های اندوتلیالی می‌باشند. این سلول‌ها می‌توانند در لیزر درمانی دارای اثرات مثبتی باشند. تحریک ماکروفاژها و فیبروبلاست‌ها، اولین مکانیسمی است که از طریق آن لیزر درمانی دیسک گردن بیرون زده را بهبود می‌بخشد.

درمان دستی و تحرک دادن

درمان دستی و تحرک عمدتاً برای درمان فتق دیسک گردن مورد استفاده قرار می‌گیرند. این روش درمانی، در بزرگسالان با سابقه گردن درد با وجود علائم در بازو یا فاقد علائم و سر درد در پیگیری‌های پس از درمان فوری تا طولانی مدت، موثر واقع شده است. چندین جلسه درمان دستی گردن ممکن است تسکین درد بهتر و بهبود عملکرد بیشتری را نسبت به برخی داروها به دنبال داشته باشد.

کشش گردن

کشش (ترکشن) در سر می‌تواند به کاهش فشار بر روی ریشه اعصاب کمک کند که بسیار در کاهش مشکلات ناشی از فتق دیسک گردن موثر است. این درمان بر روی همه افراد اثر گذار نمی‌باشد اما انجام دادن آن آسان است و اگر موثر واقع شود بیمار می‌تواند از دستگاه کشش خانگی استفاده کند.

طب سوزنی

طب سوزنی اخیراً به عنوان بخشی از برنامه‌های ترک دارو بنا به دستور قضایی و سم‌زدایی، به صورت گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرد. هر چند بسیاری از مردم تنها به کاهش علائم ناشی از فتق دیسک گردن پس از اولین جلسه توجه می‌کنند اما ممکن است 3 تا 5 جلسه برای دستیابی به نتیجه دلخواه لازم باشد. هدف طب سوزنی اثر گذاری بر روی سیستم عصبی مرکزی، از جمله طناب نخاعی، مغز میانی و محور هیپوتالاموس هیپوفیز می‌باشد. طب سوزنی باعث گشادی عروق و افزایش جریان خون می‌شود.

تزریق اپیدورال (جراحی بسته دیسک گردن)

در نخاع گردنی شما، کیسه‌ای وجود دارد که سخت شامه نامیده می‌شود و حاوی ریشه‌‌های اعصاب، مایع مغزی نخاعی و طناب نخاعی و اعصاب می‌باشد. فضای اپیدورال، سخت شامه را در بر می‌گیرد و اعصاب از این فضا عبور می‌کنند. هنگامی که اعصاب گردنی شما تحت فشار یا تحریک هستند، شما ممکن است در امتداد هر یک از مسیرهای عصبی خود احساس درد کنید. هدف تزریق استروئیدی اپیدورال درمان دردی است که به دلیل شرایطی که موجب التهاب و یا تحریک اعصاب خارج شده از نخاع در هر سمت مهره‌ها می‌شود، به وجود آمده است.

آب درمانی

آب درمانی برای فتق دیسک گردن، یک روش بهبودی مکمل کاملاً طبیعی است که اغلب به عنوان بخشی از روش‌های مراقبت ترکیبی به منظور درمان درد دیسک استفاده می‌شود. آب درمانی شامل استفاده از آب در یکی از چندین ظرفیت بهبودی آن است. آب درمانی می‌تواند آرامش عضلانی را تسهیل کند، گرفتگی و اسپاسم عضلات را برطرف سازد و تمرین کل بدن که ممکن است برای برخی بیماران بدون استفاده از آب میسر نباشد را ممکن سازد.

ورزش‌ها

اگر در هنگام انجام این ورزش‌‌ها دچار بی حسی و یا گزگز شدید آن را به خاطر داشته باشید. این بدان معنی است که فشار کمتری بر روی اعصاب وجود دارد. شما واقعاً در حال بهتر شدن هستید بنابراین باید به این تمرینات ادامه دهید.

  • ورزش‌های غبغب

  • کشش نشسته

پیشگیری


بزرگترین عامل خطر دخیل در فتق دیسک گردن چیزی است که از کنترل ما خارج است: بالا رفتن سن. هرچند عوامل اندکی نیز وجود دارند که می‌توانند خارج از پروسه طبیعی بالا رفتن سن کنترل شوند و استرس و فشار بر روی نخاع را کاهش دهند و شانس شما را برای دوری از مشکلات دیسک بالا ببرند. این تغییرات ساده در سبک زندگی می‌توانند به شما کمک کنند تا سلامت کلی نخاع خود را ارتقا دهید:

  • بهبود بخشیدن وضعیت استقرار بدن
  • ترک سیگار
  • حفظ وزن سالم
  • کشش مناسب
  • تمرینات ورزشی منظم