علت و درمان انگشت چکشی پا

انگشت چکشی نوعی بدشکلی دردناک پا است که در اثر آن انگشت پا خمیدگی غیرعادی پیدا می‌کند و شبیه به پنجه جانوران می‌شود. علت انگشت چکشی پا این است که تاندون‌های انگشت به شدت منقبض می‌شود و انگشت را وادار می‌کند که خم شود؛ در این حالت مفصل یا بند میانی انگشت رو به بالا برآمده می‌شود. اگرچه احتمال بروز این بدشکلی برای تمام انگشتان پا وجود دارد، اما معمولاً یکی از سه انگشت میانی پا است که چکشی می‌شود. انگشت حالتی چنگالی شکل پیدا می‌کند و راست نمی‌شود. انگشت چکشی پا در نهایت دردناک می‌شود و هنگام راه رفتن مشکل ایجاد می‌کند. در این حالت زمانی که بیمار کفش می‌پوشد، انگشت‌اش مدام به کفش ساییده می‌شود و پینه روی کف پا یا میخچه روی انگشت ایجاد می‌شود که ناراحتی بیمار را مضاعف می‌سازد.

مادامی که انگشت چکشی پا دردی ایجاد نکند یا باعث تغییر در شیوه راه رفتن یا دویدن بیمار نشود، خطرناک نیست و نیاز به درمان ندارد. اما چنانچه انگشت بدشکل دردناک شود و راه رفتن را دشوار کند، بیمار باید برای درمان به متخصص طب فیزیکی مراجعه کند. انگشت چکشی پا معمولاً بدون جراحی به حالت طبیعی بر نمی‌گردد. انگشت چکشی پا به‌ویژه برای بیماران دیابتی مشکل‌ساز است، چون افزایش فشار روی پا، احتمال شکل‌گیری زخم پای دیابتی را بیشتر می‌کند. متخصصین ما در کلینیک تخصصی طب فیزیکی و توانبخشی سامان با تشخیص صحیح و اصلاح انگشت چکشی پا با استفاده از حرکات اصلاحی و ورزش به کاهش درد انگشتان پا کمک شایانی می‌نمایند. برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص درمان انگشت چکشی با طب فیزیکی و ورزش و یا رزرو نوبت در کلینیک تخصصی طب فیزیکی و توانبخشی سامان با شماره 02188612551 تماس حاصل فرمایید.

علل انگشت چکشی پا


تصور می‌شود که علت انگشت چکشی پا عدم تعادل عضلانی در پا باشد که از پوشیدن کفش پاشنه بلند یا کفش‌های با پنجه بسیار تنگ یا کوتاه نشأت می‌گیرد. این استدلال توضیح مناسبی برای شیوع بالاتر این بدشکلی در میان بانوان است. افرادی که انگشت دوم‌شان بزرگتر از انگشت شست است، یا اصطلاحاً دچار عارضه انگشت مورتون هستند، و افرادی که مفاصل انگشت‌شان سفت‌تر است، بیشتر در معرض ابتلا به مشکل انگشت چکشی پا قرار دارند. وجود بعضی مشکلات ساختاری، مانند صافی کف پا یا قوس زیاد کف پا، یا دیگر مشکلات پا مانند آرتروز یا قوز شست پا (بونیون) نیز احتمال بروز این عارضه را افزایش می‌دهد. افرادی که مرتب انگشتان و پنجه را برای گرفتن چیزی، مانند زمان پوشیدن دمپایی، منقبض می‌کنند، نیز مستعد ابتلا به انگشت چکشی پا هستند.

عامل‌های خطر


عامل‌های خطر زیر احتمال بروز بدشکلی انگشت چکشی پا را افزایش می‌دهد:

  • سابقه خانوادگی دچار شدن به مشکل انگشت چکشی پا
  • پوشیدن کفش‌های تنگ و نوک باریک برای مدتی طولانی
  • پینه، قوز انگشت پا یا میخچه لایه‌های پوست را ضخیم می‌کند و باعث سایش مکرر و طولانی می‌شود.

پوشیدن کفش‌هایی که بیش از حد برای پا کوچک است، مفصل انگشتان را در موقعیتی غیرعادی قرار می‌دهد و عضلات دیگر امکان کشیده و باز شدن ندارند. پوشیدن کفش‌های نامناسب به مرور زمان احتمال بروز عارضه‌های زیر را افزایش می‌دهد:

  • انگشت چکشی پا
  • تاول
  • قوز انگشت پا (بونیون)
  • میخچه

نشانه‌ها و علائم


انگشت چکشی پا باعث ناراحتی بیمار هنگام راه رفتن می‌شود. حرکت دادن یا باز و دراز کردن انگشت درگیر یا انگشتان کناری نیز گاهی با درد توام است. شدت علائم انگشت چکشی پا در بازه‌ای از خفیف تا شدید متغیر است و شامل موارد زیر می‌شود:
• انگشتی که رو به پایین خم شده است.

  • میخچه یا پینه
  • دشواری در راه رفتن
  • ناتوانی در خم کردن پا یا تکان دادن انگشتان
  • شبیه شدن پنجه پا به چنگال و پنجه جانوران

تشخیص


پزشک معمولاً انگشت چکشی پا را حین معاینه بالینی تشخیص می‌دهد. چنانچه استخوان، عضله یا رباط انگشت آسیب دیده باشد، انجام آزمایش‌های تصویربرداری، مانند رادیوگرافی نیز لازم خواهد بود.

درمان انگشت چکشی پا


قرار دادن کفی در کفش

کفی انگشت چکشی پا را صاف نمی‌کند، اما فشار انگشت چکشی پا را روی کف پا کاهش می‌دهد. پزشکان به بیماران دچار بدشکلی انگشت چکشی پا توصیه می‌کنند که کفی‌ای انتخاب کنند که حتی‌الامکان به شکل قوس کف پا نزدیک باشد تا فشار زیر برجستگی (توپی) پا کاهش یابد. ارتفاع قوس بعضی از کفی‌ها قابل تنظیم است تا حداکثر راحتی و حمایت از پا را به دست دهد. در صورت لزوم می‌توان پدهایی را زیر روکش کفی قرار داد تا قوس آن بلندتر شود و بهتر فشار را انتقال دهد. برای این که کفی بیشترین اثر تسکین دهندگی را داشته باشد، پزشکان توصیه می‌کنند که ارتفاع قوس کفی تاحدی که بیمار راحت است، افزایش داده شود.

پوشیدن جوراب مناسب

جوراب به دو روش کمک می‌کند. اول این که سایش روی قوز را کاهش می‌دهد و دوم این که لایه محافظی را روی پا ایجاد می‌کند. جوراب پنبه‌ای به دلیل سایش بالا، بدترین انتخاب برای بیماران انگشت چکشی پا است. جوراب مناسب جورابی با اصطکاک پایین است که روی قوز انگشت درز ندارد و از قوز انگشت در برابر فشار کفش محافظت می‌کند.

کفش مناسب و کشی

اگر انگشت چکشی پا به بالای کفش برخورد می‌کند، بهتر است از کفش کشی استفاده شود. کفش‌های کشی مردانه و زنانه‌ای با طراحی منحصر به فرد از چرم جیر و لاکرا تولید شده است که هم خاصیت ارتجاعی دارد و هم هوا از آن عبور می‌کند. کفش کشیده می‌شود تا دقیقاً شکل پا و ناهنجاری‌های آن را به خود بگیرد و به این ترتیب فشار روی قوز انگشت و دیگر برجستگی‌ها از بین می‌رود. بنابراین کفش کشی برای پای دچار مشکل قوز انگشت، انگشت چکشی پا، بونیون خیاط و برآمدگی‌های استخوانی بسیار راحت است.

آتل

آتل انگشت چکشی پا برای کمک به صاف کردن انگشت چکشی پا و جمع شده طراحی شده است. آتل برای باز کردن انگشت چکشی پا به کار برده می‌شود که زیر کف پا جمع شده است. البته آتل برای پایین کشیدن انگشت چکشی پا برآمده‌ای که بالاتر از انگشتان کناری قرار گرفته است، نیز کاربرد دارد.

ورزش و حرکت‌های اصلاحی انگشت چکشی پا

کرانچ پنجه

این کرانچ با تمرین‌های مخصوص عضلات شکم تفاوت دارد و مخصوص انگشتان پا است. برای انجام این حرکت در یک موقعیت راحت روی صندلی بنشینید و جورابتان را دربیاورید. حوله‌ای را روی زمین قرار دهید و نیمه بالایی پا را روی آن بگذارید. پاشنه را پایین روی زمین بگذارید و حوله را میان انگشتان فشار دهید. پنجه را باز کنید و حوله را رها کنید. حرکت را 12 ـ 10 بار تکرار کنید.

ضربه زدن با انگشت

در موقعیت حرکت کرانچ قرار بگیرید. جورابتان را دربیاورید، انگشت شست را رو به کف زمین دراز کنید و بقیه انگشتان را در هوا نگه دارید. این حالت را حفظ کنید و به آرامی با انگشتان به زمین ضربه بزنید. 12 ـ 10 ضربه به زمین بزنید و سپس جای انگشتان را عوض کنید، یعنی این بار نوک انگشت شست رو به بالا و بقیه انگشتان رو به پایین باشد؛ سپس ضربه زدن را شروع کنید.

کشش با دست

برای کشش انگشتان می‌توانید از حوله نیز استفاده کنید تا عضلات بلندتر شود. روی زمین بنشینید و پاهایتان را مقابل‌تان دراز کنید. حوله را زیر پنجه بپیچید، آن را با ملایمت عقب بکشید و 30 ـ 20 ثانیه در این حالت بمانید. همچنین می‌توانید انگشتان را با دست عقب بکشید.

حلقه کردن انگشت

با پای برهنه روی یک سطح صاف بایستید. تمام انگشتان را با هم از روی زمین بلند کنید، سپس همه آنها را همزمان رو به پایین جمع کنید. انگشت‌ها را بالا ببرید و حرکت را 12 ـ 10 بار تکرار کنید. سپس جهت را عوض کنید.

فشار دادن انگشتان

این حرکت را می‌توان در حالت نشسته انجام داد. پا را روی ران بگذارید. انگشتان دست را بین انگشتان پا ببرید و همان‌طور که با انگشتان دست فشار می‌آورید، انگشتان پا را به هم فشار دهید. انگشتان را شل کنید و حرکت را 12 ـ 10 بار تکرار کنید. اگر انجام این حرکت بر روی تمام انگشتان برایتان دشوار است، یک انگشت دست را بین دو انگشت پا بگذارید و به تدریج تمام انگشتان را درگیر کنید. عجله نکنید و به آرامی پیش بروید. این تمرین‌ها وقت زیادی نمی‌گیرد، اما مطمئناً در درازمدت در درمان انگشت چکشی پا موثر خواهد بود.