چرا فیزیوتراپی و ورزش بعد از عمل تعویض مفصل زانو ضروری است؟

جایگزینی کامل زانو (TKR) معمولا به عنوان گزینه درمان جراحی برای آرتروز پیشرفته مفصل زانو انجام می‌شود. در طول جراحی، مفصل زانو با مواد مصنوعی جایگزین می‌شود. یکی از جالب‌ترین چیزهایی که بعد از عمل جراحی جایگزینی زانو اتفاق می‌افتد، به دست آوردن دوباره تحرک و استقلالی است که قبلا در اثر آرتروز زانو مختل شده بود. علاوه بر استراحت کافی و مدیریت درد پس از عمل، مسیر بهبودی پس از جایگزینی کامل زانو، شامل ورزش‌های سبک و تکنیک‌های فیزیوتراپی است که به شما کمک می‌کند تا از جراحی بهبود یابید. مشارکت شما در روند بهبودی برای موفقیت طولانی مدت عمل جایگزینی زانو مهم است.

هدف توانبخشی بعد از جراحی زانو جلوگیری از خطرات استراحت مطلق، کمک به محدوده حرکتی با عملکرد کافی و تقویت عضلات زانو برای به دست آوردن فعالیت مستقل در زندگی روزمره می‌باشد. فیزیوتراپی بعد از جراحی زانو به شما کمک می‌کند تا یک برنامه درمان انفرادی داشته باشید تا بتوانید دوباره در بهترین و موثرترین راه ممکن تحرکت داشته باشید. در کلینیک تخصصی طب فیزیکی و توانبخشی سامان بهترین روش‌های فیزیوتراپی و ورزش درمانی برای بیمارانی که عمل تعویض مفصل زانو را انجام داده‌اند ارائه می‌شود. جهت کسب اطلاعات بیشتر درباره انواع روش‌های توانبخشی و یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌ 02188612551 تماس حاصل فرمایید.

فیریوتراپی بلافاصله بعد از جراحی تعویض مفصل زانو


بیمار ممکن است چند روز پس از جراحی در بیمارستان بماند، یا ممکن است بسته به شرایط او، در همان روز مرخص شود. اگر بیمار دارای بیماری‌های دیگر از جمله دیابت یا بیماری قلبی باشد، ممکن است لازم باشد در بیمارستان بماند یا چندین روز قبل از بازگشت به خانه به یک مرکز نگهداری حرفه‌ای برود. در حالی که بیمار در بیمارستان است، پزشک اقدامات زیر را انجام می‌دهد:

  •  به بیمار آموزش می‌دهد از یخ استفاده کند، پای خود را بالا نگه دارد و از پارچه‌های بستن محکم پا یا جوراب ساق بلند برای کنترل تورم در ناحیه زانو و کمک به بهبودی زخم استفاده نماید.
  •  تمرینات تنفسی را به او آموزش می‌دهد تا به آرامش او کمک کند و چگونگی بالا رفتن و پایین آمدن از تخت و صندلی را به بیمار نشان می‌دهد.
  •  به بیمار نشان می‌دهد چگونه با یک واکر یا عصای زیر بغل راه برود و از ماشین سوار یا پیاده شود.
  •  به بیمار کمک می‌کند تا تمرینات انعطاف پذیری و تقویتی انجام دهد که قبل از جراحی آموخته است.

فیزیوتراپی در زمان بهبودی بیمار


هدف 2 هفته اول بهبودی، کنترل درد، کاهش تورم، بهبود زخم، بازیابی راه رفتن طبیعی و شروع ورزش است. پس از این 2 هفته، پزشک بیمار را برای تمرینات پیش رونده تقویت عضلات، شناخت بدن و تمرین تعادلی، تمرینات عملکردی و تمرینات خاص حرکتی برای دستیابی به اهداف خاص او و همچنین بازگشت به فعالیت های بیمار آماده می‌کند. این برنامه‌های فیزیوتراپی پس از تعویض مفصل زانو عبارتند از:

گستره تمرینات حرکتی

تورم و درد باعث می‌شود که بیمار کمتر زانوی خود را حرکت دهد. پزشک می‌تواند تمرینات ایمن و موثری را به بیمار آموزش دهد تا حرکت (محدوده حرکتی) را به زانو خود بازگرداند، به طوری که بتواند فعالیت‌های روزانه خود را انجام دهد.

تمرینات قدرتی

ضعف عضلات ران و پایین پا ممکن است باعث شود که بیمار همچنان در هنگام راه رفتن از یک عصا استفاده کند، حتی بعد از اینکه دیگر نیازی به واکر یا عصا وجود ندارد. پزشک می‌تواند تعیین کند که چه تمرینات تقویتی برای بیمار مناسب است.

هوشیاری بدن و آموزش تعادل

تمرینات تخصصی به عضلات بیمار کمک می‌کند تا عادت کنند به تغییراتی، از جمله پیاده روی روی مکان‌های ناهموار یا زمین سنگی پاسخ دهد. هنگامی که بیمار قادر به قرار دادن تمام وزن خود بدون درد روی زانویش باشد، پزشک ممکن است تمرینات و فعالیت‌های سریع (مانند چرخیدن و تغییر جهت هنگام راه رفتن یا توقف سریع و شروع دوباره) را اضافه نماید و از یک تخته تعادل استفاده کند که تعادل بیمار و کنترل زانو را تحت چالش قرار می‌دهد. برنامه بیمار بر مبنای معاینه زانوی بیمار توسط پزشک ، اهداف بیمار و میزان فعالیت بیمار و سلامت عمومی او خواهد بود.

آموزش کاربردی

وقتی بیمار می‌تواند بدون درد راه برود، پزشک ممکن است شروع به اضافه کردن فعالیت‌هایی نماید که قبل از اینکه درد زانو بیمار را محدود کند، انجام می‌داده است. این تمرینات ممکن است شامل اقدامات وابسته به اجتماع، مانند عبور از یک خیابان شلوغ و یا بالا و پایین رفتن از پله برقی باشد. جدول زمانی برای بازگشت به فعالیت‌های ورزشی و تفریحی از فردی به فرد دیگر متفاوت است. پزشک قادر خواهد بود بر اساس شرایط خاص بیمار، جدول زمان بندی منحصر به فرد بیمار را ارزیابی کند.

آموزش مختص فعالیت

بسته به نیازهای شغلی بیمار یا نوع ورزشی که او انجام می‌دهد، ممکن است نیاز به توانبخشی بیشتری داشته باشد که برای فعالیت‌های شغلی (مانند بالا رفتن از یک نردبان) یا ورزشی او و کارهایی که با زانوی خود انجام می‌دهد، طرح ریزی شده است. پزشک می‌تواند یک برنامه توانبخشی فردی به بیمار ارائه دهد که تمام این خواسته‌ها را در نظر می‌گیرد.

تمرینات


پس از بازگشت بیمار به خانه، ورزش‌های بعد از تعویض مفصل زانو همچنان برای جلوگیری از عوارض و ایجاد قدرت و بهبود حرکت زانوی او مهم است. ورزش به بیمار کمک خواهد کرد تا سطح فعالیت خود را به میزان قبل از جراحی افزایش دهد. یک برنامه ورزشی منظم، عضلات ضعیف را تقویت می‌کند. موفقیت بیمار با توانبخشی عمدتا بستگی به پشتکار او در انجام برنامه تمرینی ارائه شده توسط پزشک دارد. در حالت ایده آل، بیمار باید پس از عمل جراحی دو تا سه بار در روز و به صورت هر روزه، ورزش کند. هر تمرین را 10 بار تکرار کنید. اگر بیمار در هنگام ورزش احساس راحتی داشته باشد، تعداد تکرار را تا پنج بار در هفته افزایش دهید، تا زمانی که به 20 تکرار برسد:

  •  هفته اول: 10 تکرار
  •  هفته دوم: 15 تکرار
  •  هفته سوم: 20 تکرار

دستورالعمل‌های خاصی را که به پزشک ارائه داده است، دنبال کنید. برای راحتی بیشتر، تمرینات را به صورت درازکش انجام دهید. تخت یک محل بسیار مناسب برای انجام تمرینات است. برخی از تمرینات توانبخشی عبارتند از:

چرخش مچ پا

برای انجام این حرکت، بیمار باید هر دو مچ پا را بالا بگیرد، انگشتان پا را به سمت خود بکشد، سپس هر دو مچ پا را به پایین خم کرده و انگشتان را از خود دور کند. علاوه بر این، هر پا را به صورت ساعتگرد و پاد ساعتگرد بچرخانید، انگشتان پا را به سمت سقف نگه دارید.

فشارهای محکم (ست‌های ماهیچه چهارسر)

تمرین فشاری ران شامل فشردن عضلات جلوی ران بیمار با هل دادن پشت زانو به تخت می‌باشد. 5 ثانیه نگه دارید و رها کنید. با پای مخالف تکرار نمایید.

سراندن پاشنه (خمیدگی لگن و زانو)

برای انجام تمرین سراندن پاشنه پا، باید با کشیدن پاشنه به سمت لگن، باسن و زانوی خود را خم کنید در حالی که پاشنه را روی تخت نگه می‌دارید. پاشنه را به سمت موقعیت اولیه به پایین بکشید. در طول تمرین، کاسه زانو را به سمت سقف نگه دارید. ممکن است بهتر باشد بیمار از یک کیسه پلاستیکی در زیر پاشنه استفاده کند تا به حرکت آسان‌تر کمک کند. با پای مخالف تکرار نمایید.

حرکت پا (آبداکشن)

برای انجام این تمرین بیمار باید پای خود را به سمت طرفین حرکت دهد و کاسه زانو را به سمت سقف نگه دارد. پا را به عقب بکشید تا به موقعیت شروع بازگردد. ممکن است بهتر باشد بیمار از یک کیسه پلاستیکی در زیر پاشنه استفاده کند تا به حرکت آسان تر کمک کند. با پای مخالف تکرار شود.

حرکت لگد مانند به حالت خوابیده (ماهیچه چهارسر با قوس کوچک)

برای انجام تمرینات لگد مانند، بیمار باید به پشت بخوابد و یک قوطی یا پتو زیر زانوی خود قرار دهد. زانوی خود را صاف کند. 5 ثانیه نگه دارد. به آرامی پا را پایین آورده و رها کند. پشت زانو باید در طول تمرین با قوطی یا پتو در تماس باشد. با پای مخالف تکرار شود.

بالا آوردن پا به صورت صاف

برای انجام این تمرین بیمار باید یک پای خود را روی تخت خم کند. پای مخالف را صاف کند (حدود 12 اینچ)، زانو را صاف نگه دارد. اندکی نگه دارد. سعی کند برای 5 ثانیه تحمل کند. به آرامی پا را پایین آورده و رها کند. با پای مخالف تکرار شود.

خم کردن زانو (انحنای زانو در حالت نشسته)

برای خم کردن زانو بیمار باید بر روی یک صندلی بنشیند. تا جایی که می‌تواند پشت زانو را خم کند. به موقعیت اولیه بازگرداند و استراحت کند. 5 بار تکرار گردد.

ضربات پا به صورت نشسته (قوس بلند چهارسر)

برای انجام این تمرین بیمار باید رو یک صندلی محکم نشسته باشد. پای خود را بالا ببرد، زانو را تا آنجا که ممکن است، صاف کند. سعی شود هم سطحی زانوها را حفظ کند، مثل اینکه بیمار سینی را در دامان خود نگه داشته باشد. 5 ثانیه نگه دارد. به آرامی پای خود را پایین بیاورد و استراحت کند. به موقعیت شروع بازگشته و با پای مخالف تکرار کند.

کشش صاف کردن زانو

برای انجام کشش صاف کردن زانو بیمار باید 10 دقیقه روی صاف کردن زانوی جراحی شده خود وقت بگذارد. روی صندلی محکمی نشسته و پاشنه پا را روی صندلی یا چهار پایه دیگری در مقابل خود قرار دهید. بیمار باید در پشت زانوی خود کششی احساس کند. او می‌تواند فشار ران را نیز در حالی که در این موقعیت نشسته است، انجام دهد تا کشش افزایش یابد.

پیاده روی

علاوه بر برنامه تمرینی، بیمار باید زمانی را برای راه رفتن سپری کند. پیاده روی باعث ایجاد قدرت و استقامت می‌شود. سه تا پنج بار در روز دور خانه راه بروید. رفتن به حمام یا آشپزخانه کافی نیست. سعی کنید تا بیرون از خانه و در محیط بیرون راه بروید. با پزشک در مورد اینکه بیمار هر روز تا چه حد باید راه برود، صحبت کنید، بنابراین بیش از حد تحمل پیاده روی نخواهد کرد.