کاربرد تکینیک های مختلف درمان های دستی در طب فیزیکی

منظور از درمان دستی ( کایروپراکتیک ) روشی است که در آن متخصص به کمک دست‌های خود به رفع مشکلات بدن بیمارمی‌پردازد و در حال حاضر یکی از پرکاربردترین و پرطرفدارترین روش‌های درمانی در سراسر جهان به شمار می‌آید. درمان دستی و استئوپاتی در زمره درمانی‌های باستانی مصر، هند و چین قرار می‌گیرد. تمرکز اصلی درمان با دست بر ستون فقرات است و بر این نکته تاکید دارد که لغزش‌های جزئی، یا در اصلاح نیمه دررفتگی‌های مهره‌ها عصب‌های نخاعی را تحت فشار قرار می‌دهد و منجر به بروز بیماری‌های گوناگون می‌شود.

درمان دستی (کایروپراکتیک) چیست؟


درمان دستی ( کایروپراکتیک) یکی از تخصص‌های پزشکی است که بر نیروی التیام‌بخش ذاتی بدن برای بهبود خود به خودی بدن، بدون نیاز به دارو یا جراحی تاکید دارد.

درمان با دست بر ارتباط بین ساختار (در اصل ستون فقرات) و عملکرد (در هماهنگی با سیستم عصبی) و چگونگی تاثیر این ارتباط بر حفظ و بازیابی سلامتی متمرکز است. به علاوه درمانگران دستی به خوبی بر اهمیت همکاری تنگاتنگ با دیگر متخصصین به منظور دستیابی به بهترین نتیجه ممکن واقف‌ هستند.

درمانگر دستی مشکلات مفصل و ستون فقرات را به نحو موثر با دستکاری‌ها و تنظیم‌های ملایمی که با دست یا با دستگاه‌های مخصوص روی ستون فقرات انجام می‌دهد، اصلاح می‌کند. این روش‌های اصلاحی خاص به منظم شدن بدن و بهبود تعادل عضلانی کمک می‌کند و به این ترتیب عملکرد سیستم عصبی را بهبود می‌دهد و سلامت عمومی بدن را ارتقاء می‌بخشد. بسیاری از درمانگران دستی عمدتاً به درمان کودکان، سالمندان، ورزشکاران، عارضه‌های خاصی مانند اسکولیوز یا انحراف جانبی ستون مهره‌ها و ناحیه‌هایی چون لگن یا بخش فوقانی ستون فقرات می‌پردازند.

درمانگر دستی توانایی طبیعی بدن را برای ترمیم خود افزایش می‌دهد و در صورت امکان ضرورت درمان دارویی یا جراحی را از بین می‌برد.

درمانگر دستی از گونه‌های طبیعی دیگری از مراقبت‌های پزشکی، مانند نرمش‌های کششی و برنامه‌های ورزشی، مشاوره تغذیه، درمان خانگی، توصیه‌های ارگونومیک و مربوط به حالت اندامی، آموزش شیوه مناسب سبک زندگی و ارائه اطلاعات مفید مراقبت از خود نیز بهره می‌گیرد.

اختلال‌های قابل درمان به روش درمان دستی


درمانگر دستی بسیاری از اختلال‌های ستون فقراتی را تشخیص می‌دهد و درمان می‌کند که عامل درد عصبی و استخوانی ـ عضلانی هستند. درمانگر دستی مانند دیگر پزشکان پیش از هر چیز معاینه جسمی و عصبی را برای ارائه یک تشخیص دقیق انجام می‌دهد. سی تی اسکن یا رادیوگرافی نیز گاهی برای تایید تشخیص انجام می‌شود. درمانگر دستی می‌تواند بسیاری از مشکلات مربوط به ستون فقرات را ارزیابی و درمان کند. در ادامه شایع‌ترین ناراحتی‌های قابل درمان توسط این گروه از متخصصین را شرح می‌دهیم.

کشیدگی و رگ به رگ شدن کمر و پشت بدن

از هر 4 فرد بزرگسال سه نفر با مشکل کشیدگی و رگ به رگ شدن کمر و پشت بدن مواجه می‌شوند.  زمانی که نوارهای سخت بافتی که استخوان‌ها را کنار هم نگه می‌دارد، پاره شود یا بیش از حد کشیده گردد، مشکل کشیدگی پیش می‌آید. رگ به رگ شدن، تاندون‌ها و یا عضلات را درگیر می‌کند. بلند کردن اشیاء بسیار سنگین، انجام ورزش‌های سخت یا حتی خم شدن یا چرخیدن نامناسب هنگام انجام فعالیت‌های روزانه ممکن است به این آسیب دیدگی‌ها بیانجامد. درد ممکن است سنگین، سوزشی، خنجری، گزگز کننده، تیز و ناگهانی یا مستمر و خفیف باشد.

سردرد گردنی

سردرد گردنی که با اصطلاح گردن درد ارجاعی نیز از آن یاد می‌شود، نوعی سردرد است که معمولاً در پشت سر، گیجگاه و یا پشت چشم حس می‌شود. سردرد گردنی گاهی با میگرن یا سردرد خوشه‌ای اشتباه گرفته می‌شود.

درد دنبالچه

منظور از درد دنبالچه دردی است که در استخوان انتهایی ستون فقرات حس می‌شود. افرادی که از بلندی می‌افتند یا برای مدتی دوچرخه سواری کرده‌اند، دچار درد دنبالچه می‌شوند. این درد معمولاً هنگام نشستن تشدید می‌شود. درد گاهی اوقات بدون هیچ علت مشخصی شروع می‌شود.

بیماری فرسایشی دیسک

تحلیل رفتن دیسک معمولاً یکی از عوارض پیری است. به موازات بالا رفتن سن، دیسک‌های بین مهره‌ای، یعنی همان محافظ‌های بالش مانند بین مهره‌ها، در اثر استفاده بیش از حد یا نامناسب یا کشیدگی فرسوده می‌شود و تحلیل می‌رود. انعطاف‌پذیری و خاصیت ارتجاعی دیسک کاهش می‌یابد و دیسک نمی‌تواند ضربه را به خوبی جذب کند. همچنین محتوای آب دیسک‌ها نیز کمتر می‌شود و در نتیجه دیسک نازک‌تر می‌گردد.

فتق دیسک

فتق دیسک معمولاً در گردن یا کمر مشاهده می‌شود. دیسک بیرون زده باعث احساس درد در حلقه خارجی (آنولوس) یا مواد داخلی (نوکلئوس پولپوزوس) می‌شود و دیسک به ریشه عصب مجاور فشار می‌آورد.

درد میوفاسیال

درد میوفاسیال نوعی درد مزمن است که در اثر آن فشار روی نقاط حساس عضلات، یعنی نقاط ماشه‌ای، باعث احساس دردی عمیق در بخش‌های به ظاهر غیرمرتبط می‌شود. این درد به درد ارجاعی موسوم است. درد میوفاسیال گاهی مانند گره در عضله حس می‌شود و مجدداً پس از درمان عود می‌کند.

سندرم پیریفورمیس

سندرم پیریفورمیس زمانی رخ می‌دهد که عضله پیریفورمیس، عضله‌ای باریک در باسن، فشرده شود یا عصب سیاتیک را تحریک کند. این علائم گاهی سیاتیک گفته می‌شود و شامل درد و یا گزگز و بی‌حسی می‌شود که در امتداد باسن و در یک یا هر دو پا وجود دارد.

سیاتیک

چنانچه عصب سیاتیک یا شاخه‌ای از آن فشرده یا تحریک شود، درد سیاتیک شروع می‌شود. مشخصه سیاتیک درد متوسط تا شدیدی است که زیر زانوی یک پا حس می‌شود. برخی بیماران مبتلا به سیاتیک درد را تیز و انفجاری یا شبیه به شوک الکتریکی می‌دانند.

هم اندازه نبودن هر دو پا

کوتاه یا بلند بودن یک پا از دیگری علل ساختاری گوناگونی دارد که از آن جمله می‌توان به علل ساختاری (نقص مادرزادی) یا مشکلات مربوط به وضعیت اندامی (مانند تیلت لگن) اشاره کرد.

اسپوندیلوز یا آرتروز ستون فقرات

اسپوندیلوز یا آرتروز ستون فقرات بر مفصل‌های فاست یا دیگر استخوان‌های ستون فقرات اثر می‌گذارد. این نوع ناراحتی مفصلی غالباً پی‌آمد افزایش سن است.

ویپلش

ویپلش آسیبی ناشی از خمش یا کشیدگی شدید است که عموماً هنگام برخورد جلو به عقب دو وسیله نقلیه موتوری رخ می‌دهد. در این شرایط سر و گردن به شدت و ناگهان به جلو (خمش شدید) و عقب (کشش شدید) پرت می‌شود که باعث رگ به رگ شدن و کشیدگی گردن می‌گردد.

انتظار از درمان دستی


روش‌های مختلفی برای کایروپراکتیک وجود دارد که همگی آنها بر اصلاح بی‌نظمی‌های ساختاری بدن به منظور تسکین درد و ناراحتی متمرکز هستند. در ابتدا ممکن است بیمار مستقیماً توسط درمانگر دستی یا متخصص ماساژ یا متخصص طب فیزیکی معاینه شود. متخصص غالباً تکنیک‌های متحرک‌سازی (موبیلیزاسیون) بافت نرم، مانند ماساژ یا درمان نقاط ماشه‌ای، را در کنار روش‌های دیگری مانند اولتراسوند و لیزردرمانی، سرما یا گرما درمانی نقاط دردناک یا تراکشن (کشش) انجام می‌دهد.

همچنین روش‌های کایروپراکتیک (درمان دستی) با سرعت بالا و نیروی پایین وجود دارد که نتایجی مفیدی را به دست می‌دهد که یکی از آنها روش اکتیوتور (Activator) است. متخصص با یک وسیله دستی دارای پیستون و فنر تحت فشار، ضربه‌ای با نیروی کم و سرعت بالا تولید می‌کند.

عوارض جانبی و موارد منع درمان


درمان با دست برای بیماران دچار مشکلات استخوانی جدی، مانند پوکی استخوان، عفونت استخوان یا مفصل، سرطان استخوان، روماتیسم حاد و بیماری‌های نخاع یا مغز استخوان توصیه نمی‌شود. عوارضی که برای کایروپراکتیک گزارش شده است، عموماً پس از روش قدیمی این درمان، یعنی روش با فشار بالا و سرعت کم بروز یافته است. دیگر روش‌های درمان دستی، مانند Activator، از تکنیک‌هایی بهره می‌گیرد که برای کودکان و سالمندان مناسب‌تر است.

درمان‌های همزمان با درمان دستی


ماساژ گرفتگی عضلات و نقاط ماشه‌ای، ناحیه‌های تحریک شده عضلات و شبیه به گره یا توده، را برطرف می‌کند. ماساژ یکی از درمان‌های موثری است که می‌توان از آن در کنار درمان دستی ( کایروپراکتیک ) بهره گرفت و برخی درمانگران دستی ابتدا آن را در مطب انجام می‌دهند. متخصص فشار متمرکزی را به نقاط ماشه‌ای یعنی نقاطی وارد می‌کند که غالباً دردناک است و باعث درد ارجاعی در دیگر نقاط بدن می‌شود. چنانچه فشار کافی برای مدت معین (معمولاً 60 ـ 45 ثانیه) به این ناحیه‌ها وارد شود، نقاط سفت و گرفته شل می‌شود، و در نتیجه درد و گرفتگی عضلات از بین می‌رود. ورزش در خانه و تکنیک‌های کششی نیز غالباً آناتومی عضلات و استخوان‌های متصل به آنها را به حالت عادی برمی‌گرداند. ورزش درمانی در کنار درمان دستی تاثیرگذاری درمان را به حداکثر می‌رساند و از عود کردن علائم در آینده جلوگیری می‌کند.