درمان آرتروز ستون فقرات ناشی از بالا رفتن سن و فشاردائم روی کمر

آرتروز ستون فقرات، ناحیه کمر و لگن را تحت تأثیر قرار می‌دهد و باعث درد، التهاب و کاهش دامنه حرکتی این مناطق می‌شود. در حال حاضر درمان اثبات شده‌ای برای متوقف یا کند کردن پیشرفت آرتروز ستون فقرات وجود ندارد، اما به کمک درمان‌های موجود می‌توان درد و سایر علائم بیمار را تسکین داد، درنتیجه اکثر افراد به‌واسطه داشتن آرتروز، دیگر دچار ناتوانی نخواهند شد. افراد مبتلابه آرتروز ستون فقرات باید یاد بگیرند که چگونه به‌درستی از ستون فقرات خود مراقبت کنند. با استفاده از تکنیک‌های مناسب بلند کردن اجسام، انجام تمرینات کششی و تقویتی و تغییر شیوه انجام فعالیت‌های روزمره به‌نحوی‌که به ستون فقرات آسیبی نرساند، می‌توان درد ناشی از آرتروز را کاهش داد. این اقدامات می‌تواند احتمال آسیب‌دیدگی ستون فقرات را کاهش دهد.

درمان آرتروز ستون فقرات و کمر

با درمان مناسب، می‌توان درد ناشی از آرتروز ستون فقرات را مدیریت کرد. آرتروز یک بیماری مزمن یا طولانی‌مدت است که ممکن است درد ان برای مدتی برطرف شده و مجدداً عود نماید. درحالی‌که اغلب افراد مبتلابه کمردرد مزمن متمایل می‌شوند فعالیت بدنی خود را محدود کنند، اما این توصیه مناسب و عاقلانه‌ نخواهد بود. ممکن است به‌واسطه وجود آرتروز نیاز به استراحت بیشتری داشته باشید، اما انجام تمرینات ورزشی باید بخشی از برنامه روزانه شما باشد.

 با افزایش آمادگی جسمانی شما، ناحیه ستون فقرات قوی‌تر می‌شود، این امر درنهایت می‌تواند سلامت عمومی شما را بهبود بخشد. شما باید با همکاری پزشک، برنامه‌های تمرینی خود را که بر اساس شرایط شما طراحی می‌شوند، به‌دقت پیگیری نمایید. تمرینات تقویتی و اصلاح‌کننده وضعیت قرارگیری بدن نیز برای شما مفید خواهند بود.

گاهی اوقات ممکن است برخی از افراد به وسایل کمکی مانند عصا یا واکر نیاز داشته باشند. درمان‌هایی نظیر: فیزیوتراپی، طب سوزنی، تراکشن، درمان دستی، تحریک الکتریکی (TENS)، گرما درمانی، سرما درمانی و ماساژ می‌تواند در بهبود شرایط آرتروز کمر و ستون فقرات مفید باشد.

در کلینیک تخصصی طب فیزیکی و توان‌بخشی سامان انواع روش‌های درمانی و توان‌بخشی برای رفع مشکل آرتروز ستون فقرات و کمر به شما عزیزان ارائه می‌شود. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌ی 02188612551 تماس حاصل فرمایید.

چرا دچار آرتروز و ساییدگی ستون فقرات می‌شویم؟


علت دقیق آرتروز کمر و ستون فقرات ناشناخته است. تحلیل ستون فقرات در اثر فرایند طبیعی افزایش سن می‌تواند دلیل عمده آرتروز ستون فقرات باشد، اما گاهی اوقات یک آسیب‌دیدگی قدیمی یا ضربه مستقیم به ستون فقرات نیز می‌تواند عامل مهمی در این خصوص محسوب شود. همچنین افرادی که به‌واسطه شغل خود مجبور هستند اجسام سنگین را بلند کنند، مدت طولانی بنشینند، رانندگی کنند یا در اثر حرکات تکراری، فشار زیادی بر ستون فقرات آن‌ها وارد شود، در معرض ابتلای به آرتروز ستون فقرات قرار دارند.

از سن حدود 20 سالگی، خاصیت ارتجاعی و حجم آب دیسک‌های ستون فقرات، به‌مرورزمان کاسته می‌شود. درنتیجه انعطاف‌پذیری دیسک‌های کمری کم شده و مقداری از ارتفاع آن‌ها کاسته می‌شود. این وضعیت، موقعیت مهره‌ها و رباط‌های متصل به آن‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد که گاهی اوقات منجر به ایجاد پارگی در درون بافت دیسک‌های بین مهره‌ای می‌شود. در آرتروز کمر، دیسک‌های طبیعی بین مهره‌ای ستون فقرات، به‌تدریج انعطاف‌پذیری خود را از دست می‌دهند، درنتیجه توانایی آن‌ها برای پوشش دادن مهره‌های ستون فقرات کاهش می‌یابد.

نشانه‌های این بیماری چیست؟


درد، تورم و سفتی در مفاصل، شایع‌ترین علائم انواع آرتروز محسوب می‌شود. در آرتروز کمر، ممکن است درد در ناحیه لگن یا فاصله بین قفسه سینه و باسن متمرکز باشد. کمردرد با درد پا، بی‌حسی، سوزن شدن یا ضعف پاها در ارتباط است. این درد اغلب در صبح زود یا مدتی بعد از شروع فعالیت‌ها افزایش می‌یابد. اغلب این درد باعث می‌شود راه رفتن یا وضعیت قرارگیری بدن دچار تغییر شود. این امر می‌تواند باعث ایجاد درد در دیگر مفصل‌های تحمل‌کننده وزن مانند زانو، ران و مچ پا شود.

 پزشکان چگونه این عارضه را تشخیص می‌دهند؟


ممکن است پزشک برای تشخیص آرتروز ستون فقرات یا شناسایی سایر بیماری‌های مرتبط با شرایط شما، چند آزمایش مختلف را درخواست دهد. پزشک سابقه پزشکی شما را بررسی کرده و یک معاینه کامل بالینی از ستون فقرات انجام می‌دهد. در صورت داشتن هرگونه بیماری، مانند بیماری‌های قلبی، دیابت و یا هرگونه آسیب‌دیدگی قدیمی، پزشک را مطلع سازید. ممکن است برای بررسی استخوان‌های ستون فقرات تصویربرداری اشعه ایکس درخواست شود. تصویربرداری‌ام آر ای (MRI) (تصویربرداری رزونانس مغناطیسی) می‌تواند برای تعیین محل بافت‌های نرم تخریب‌شده مفید باشد. اگر پزشک به آرتریت روماتوئید مشکوک باشد، ممکن است آزمایش خون تجویز نماید.

آرتروز و ساییدگی مهره‌های کمر را چگونه درمان کنیم؟


چند گزینه درمانی محافظه‌کارانه (غیر جراحی) وجود دارد که اولین خط درمانی برای کمک به کاهش درد و سفتی ناشی از آرتروز ستون فقرات و تخریب دیسک‌ها محسوب می‌شود. اغلب برنامه‌های درمانی، ترکیبی از این گزینه‌ها است که بر اساس ارزیابی عوامل متعددی برای بیمار در نظر گرفته‌ی شود، ازجمله: شدت آرتروز، مفاصل درگیر، ماهیت علائم بیمار، سایر بیماری‌ها، سن، شغل، سبک زندگی و فعالیت‌های روزمره.

در مواردی که استئوآرتریت(پوکی استخوان) موجب درد شدید بیمار شده باشد، مدیریت و رفع درد بیمار ضروری است، این کار کمک می‌کند تا فرد به فعالیت‌های روزمره خود بازگشته و برای انجام تمرینات توان‌بخشی و فیزیوتراپی آماده گردد. پزشک می‌تواند بر اساس شرایط شما، بهترین گزینه‌های درمانی را توصیه نماید.

استراحت برای جلوگیری از عود درد آرتروز ستون فقرات

درمان آرتروز ستون فقرات باید شامل استراحت و محدود کردن برخی از فعالیت‌ها مانند کار با رایانه باشد. بیماران باید زبان بدن خود را بشناسند و بدانند چه موقع باید حجم فعالیت‌های خود را کاهش داده یا آن‌ها را متوقف سازند.

استراحت دادن مفاصل دردناک، باعث کاهش فشار وارده در مفصل و ماهیچه‌ها می‌شود، درنتیجه به کاهش درد و اسپاسم عضلانی شما کمک خواهد کرد. از بیماران خواسته می‌شود تا زمانی که ماهیچه‌های آن‌ها قدرت لازم را پیدا نکرده است، فعالیت‌های تکراری یا شدید خود را کاهش دهند.

گرما / سرما درمانی برای تسکین موقت درد مفاصل ناشی از آرتروز ستون فقرات

 استفاده از گرما درمانی در افراد مبتلابه آرتروز ستون فقرات، از طریق حوله گرم شده، کیسه آب جوش و یا حمام و دوش آب گرم می‌تواند درد و سفتی بیمار را کاهش دهد. گرما می‌تواند به کاهش التهاب و تورم مفاصل کمک کند، همچنین می‌توان جریان خون ناحیه آسیب‌دیده را افزایش دهد. آب‌درمانی در استخر گرم یا حوضچه‌های مخصوص درمانی نیز می‌تواند مفید باشد. در بعضی موارد، سرما درمانی، از طریق کیسه یخ یا بسته یخ‌زده مواد غذایی داخل فریزر که داخل یک حوله قرار داده شده است، می‌تواند درد ناحیه آسیب‌دیده را تسکین بخشد. غالباً استفاده از گرما 20 دقیقه قبل از انجام تمرین یا فعالیت‌های ورزشی و همچنین متعاقباً استفاده از کمپرس سرد در ناحیه آسیب‌دیده، می‌تواند درد مفاصل را تسکین دهد. برای تعیین اینکه آیا گرما درمانی، سرما درمانی یا ترکیب آن‌ها برای شما مناسب است یا نه، با پزشک خود مشورت نمایید.

داروهای کمک‌کننده جهت کاهش درد یا التهاب ناشی از آرتروز ستون فقرات

داروهای مختلفی برای کمک به کنترل سطح درد و کاهش تورم در اطراف مفاصل دردناک وجود دارد. در خصوص مصرف این داروها، دو عامل مهم را باید مدنظر بگیرید: میزان درد بیمار و عوارض بالقوه داروها. حتی داروهای بدون نسخه‌ای نیز باید در خصوص عوارض جانبی‌شان موردبررسی قرار بگیرند. بعضی از داروها مانند استامینوفن فقط بر کاهش درد تمرکز دارند. اما برخی دیگر از داروها مانند داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAID) (مانند آسپرین، ایبوپروفن و مهارکننده‌های (2-COX))، در کنار کاهش درد، برای کاهش سطح التهاب نیز مفید هستند. همچنین کرم‌های تسکین‌دهنده درد و مکمل‌های غذایی (مانند: گلوکوزامین و کندریتین) نیز در دسترس هستند که گمان می‌رود برای کاهش درد و بهبود علائم بیمار مؤثر باشند.

ابزارهای کمکی

ابزارهای حمایتی مختلفی وجود دارد که می‌تواند برای حمایت بیشتر از ستون فقرات و کمک به کاهش درد آرتروز استفاده شوند. آن‌ها از طریق محدود کردن حرکت در ستون فقرات و کاهش فشار وارده بر مهره‌ها، به بیمار در کاهش علائم کمک می‌کنند. بریس های ستون فقرات می‌تواند گردن، ناحیه قفسه سینه و کمر را تحت پوشش قرار دهند.

سایر وسایل کمکی مانند عصا یا واکر به بیمار کمک می‌کند تا با درد کمتر جابجا شود. پزشک بر اساس شرایط شما مناسب‌ترین وسیله را توصیه خواهد نمود. توجه داشته باشید که استفاده طولانی‌مدت از این وسیله‌های کمکی، باعث ضعف عضلانی بیشتر می‌شود، بنابراین بیماران باید از این وسایل دقیقاً مطابق دستور پزشک استفاده نمایید.

ماساژ درمانی

ماساژ درمانی (به مقاله ماساژ) می‌تواند در کاهش درد استئوآرتریت و بهبود گردش خون مؤثر باشد. همچنین می‌تواند در کاهش استرس و تنش عضلانی مفید باشد. بااین‌حال، مهم است فرد متخصصی را برای این کار در نظر بگیرید که به‌طور ویژه در خصوص درمان آرتروز آموزش‌دیده باشد.

تزریق کورتون

به‌طورمعمول مصرف کورتون خوراکی در درمان آرتروز استفاده نمی‌شود، در صورت تزریق مستقیم به مفاصل مبتلابه آرتروز در ستون فقرات، کورتون می‌تواند به‌سرعت درد را کاهش داده و عملکرد بیمار را بازگرداند. تزريق گلوكوكورتيكوئيدها (یا كورتيكواستروئيدها که هورمون‌های ضدالتهابی قوی هستند)، در افرادی که به‌طورمعمول به داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAID ها) پاسخ نمی‌دهند، برای کاهش درد و التهاب مورد استفاده قرار می‌گیرند. این تزریق برای کاهش التهاب طراحی شده و معمولاً با یک داروی بی‌حس‌کننده ترکیب می‌شود تا درد بیمار بیشتر کاهش یابد. ازآنجاکه تزریق مکرر کورتون می‌تواند برای بافت‌ها و استخوان‌ها مضر باشد، استفاده از آن‌ها برای بیمارانی که علائم شدید دارند، توصیه می‌شود. معمولاً استفاده بیش از سه نوبت در سال توصیه نمی‌شود.

فیزیوتراپی

 فیزیوتراپی می‌تواند علائم بسیاری از افراد مبتلابه آرتروز ستون فقرات را کاهش دهد. فیزیوتراپی بر آمادگی جسمانی عمومی و همچنین تقویت عضلات اطراف مفصل مبتلابه آرتروز تمرکز دارد. فیزیوتراپی می‌تواند دامنه حرکتی مفصل آسیب‌دیده را افزایش دهد و احتمال آسیب‌دیدگی در آینده را کاهش دهد. فیزیوتراپی معمولاً از تمرینات ورزشی (تمرین بر روی زمین یا در آب) استفاده می‌کند. نشان داده شده است که درد ستون فقرات یا گردن باعث ضعف عملکرد عضلات اکستانسور (بازکننده) می‌شود، درنتیجه تمرینات باید بر روی تقویت این عضلات متمرکز شود. همچنین ورزش منظم منافع زیادی دارد، به‌طورمعمول سلامت را بهبود می‌بخشد، سطح گردش خون را افزایش می‌دهد، به تناسب‌اندام افراد کمک می‌کند، استقامت و انرژی فرد را افزایش می‌دهد، کیفیت خواب را بهبود می‌بخشد و حتی می‌تواند افسردگی را کاهش دهد.

درمان دستی

 برای علائم مزمن و یا برای مقابله با شدت درد ناشی از آرتروز ستون فقرات، ممکن است استفاده از درمان دستی توصیه شود. مبنای درمان دستی بر این اساس است که اختلال در عملکرد مفصل در ستون فقرات می‌تواند درد ایجاد کند و حرکت دادن مفصل‌های ستون فقرات از طریق درمان دستی می‌تواند این درد را کاهش دهد.

ازآنجاکه آرتروز یک اختلال مفصلی محسوب می‌شود، ممکن است به درمان دستی پاسخ مثبت دهد. همچنین نوع خاصی از درمان دستی به نام تراکشن (کشش) وجود دارد که می‌تواند مفید باشد، به‌عنوان‌مثال در این روش به کمک جاذبه زمین و وزنه، عضلات را تحت کشش قرار می‌دهند.

تحریک الکتریکی عصب‌ها (TENS)

تحریک الکتریکی عصب‌ها (TENS) به کمک جریان خفیف الکتریکی، سعی می‌کند حساسیت اعصاب در اطراف ستون فقرات را کاهش دهد. این درمان عارضه جانبی کمی دارد و غیرتهاجمی است. بااین‌حال، برای تمام بیماران مفید نخواهد بود.

طب سوزنی

در طب سوزنی سوزن‌های بسیار ظریفی در نقاط خاصی از پوست قرار داده می‌شود. اکثر افراد بیان می‌کنند که با طب سوزنی، احساس آرامش پیداکرده و حتی انرژی‌شان افزایش می‌یابد. برخی از افراد مبتلابه آرتروز ستون فقرات، طب سوزنی را در کاهش درد خود مؤثر می‌دانند. طب سوزنی یک درمان پزشکی بی‌خطر محسوب می‌شود. به همین دلیل بسیاری از پزشکان و متخصصین بر این باورند که طب سوزنی یک درمان مفید است و به‌عنوان یک درمان مکمل می‌تواند در کنار سایر درمان‌ها کارا باشد. در برخی موارد حتی می‌تواند به‌عنوان درمان جایگزین نیز در نظر گرفته شود. در شرایط خاص، طب سوزنی ممکن است در ترکیب با مسکن‌های رایج استفاده شود و یا ممکن است جایگزین مصرف مسکن‌ها شود.

تمرینات ورزشی مناسب برای آرتروز ستون فقرات

درواقع، تمرینات ورزشی، مؤثرترین درمان غیر دارویی برای کاهش درد و بهبود حرکت افراد مبتلابه آرتروز ستون فقرات محسوب می‌شود. برای افرادی مبتلابه آرتروز، تمرینات باید به نحوی انجام شود که از ایجاد درد در مفاصل جلوگیری شود. تمرینات خاص می‌تواند به تقویت عضلات اطراف مفاصل (از بین بردن تنش و استرس مفاصل)، بهبود حرکت و کاهش سفتی و درد مفصل کمک کنند. به‌طورکلی، فرد مبتلابه آرتروز دردناک ستون فقرات، می‌تواند از تمام یا برخی از ورزش‌های زیر بهره ببرد:

تمرینات تقویتی گردن و ستون فقرات

این تمرینات می‌توانند قدرت و انعطاف‌پذیری ستون فقرات را افزایش دهند. افزایش قدرت عضلات، پشتیبانی بهتری از مفاصل مبتلابه آرتروز به عمل می‌آورد و فشارهای اضافی بر مهره‌ها را کم می‌کند. ابزارهای ارزان‌قیمت مانند باندهای ورزشی می‌تواند در این زمینه کمک‌کننده باشند، علاوه بران می‌توان از وزنه و دستگاه‌های بدن‌سازی نیست استفاده نمود.

فعالیت‌های هوازی سبک

این فعالیت‌ها به تقویت ریه و سیستم گردش خون کمک می‌کنند. همچنین در حفظ تناسب‌اندام و کنترل وزن نیز مؤثر هستند. برخی از فعالیت‌های محبوب که بر ستون فقرات فشار اضافی تحمیل نمی‌کنند، عبارت‌اند از: پیاده‌روی سریع و دوچرخه ثابت.

تمرینات افزایش‌دهنده دامنه حرکتی مفصل

این تمرین‌ها بر حفاظت، کاهش خشکی و حفظ حرکت طبیعی مفاصل ستون فقرات متمرکز هستند. که می‌تواند شامل خم شدن به سمت جلو، عقب یا پهلوها باشد.

شنا و آب‌درمانی

شنا برای بیماران مبتلابه آرتروز بسیار مناسب است، زیرا به بیماران اجازه می‌دهد تا با کمترین فشار وارده بر مفصل و همچنین کاهش درد، به تمرینات ورزشی بپردازند. علاوه بر شنا کردن، تمرین‌های ورزشی که در آب انجام می‌شود (مانند استخر)، نیز می‌تواند مفید باشد؛ زیرا شناور بودن در آب باعث کاهش وزن و فشار وارده بر ستون فقرات می‌شود، همچنین از تحریک مفاصل جلوگیری شده و احتمال بروز آسیب‌دیدگی ناشی از تمرینات ورزشی کاهش می‌یابد.

تمرینات مقاومتی

برای تقویت عضلات و درنتیجه افزایش مقاومت عضلات در برابر خستگی، انجام تمرینات مقاومتی لازم است. بدان معنی که عضلات بیمار باید برای مدتی سخت‌تر (نه سریع‌تر یا طولانی‌تر) از فعالیت‌های عادی روزانه، فعالیت داشته باشند.

جراحی ستون فقرات

در موارد نادر، اگر درد بیمار به‌واسطه سایر درمان‌های متعارف برطرف نشود، ممکن است انجام عمل جراحی ضروری گردد. تصمیم‌گیری در این خصوص سخت است و باید بعد از مشاوره دقیق با پزشک اتخاذ شود. ممکن است جراحی تحت بیهوشی عمومی انجام شود. در صورت وجود تنگی کانال نخاعی (وضعیتی که گاهی اوقات در آرتروز ستون فقرات دیده می‌شود)، جراح از روش شناخته‌شده‌ای تحت عنوان لامینکتومی استفاده می‌کند تا فضای تنگ‌شده را اصلاح نماید. گاهی اوقات، برای ایجاد ثبات در ناحیه کمر، دو یا چند مهره با یکدیگر ادغام می‌شوند. سایر روش‌های جراحی می‌تواند شامل مواردی همچون حذف اسپورهای (خار) استخوانی و حذف دیسک‌های پار شده باشد، درنتیجه فشار وارده بر اعصاب برطرف خواهد شد.