درمان دستی (منوآل تراپی) : کاهش درد و تسهیل حرکت عضله و استخوان

منوآل تراپی یا درمان دستی به ارزیابی و درمان مشکلات مغز و اعصاب، قلبی عروقی و ارتوپدی اشاره دارد که از طریق تکنیک‌های دستی مانند مانیپولاسیون (دست‌کاری) و موبیلیزاسیون (به حرکت واداشتن) انجام می‌شود. از این تکنیک‌ها برای کاهش درد، افزایش دامنه‌ی حرکت، کاهش یا برطرف ساختن التهاب و ایجاد راحتی در انجام حرکات استفاده می‌شود. پزشک متخصص آن با استفاده از نیرویی با سرعت‌ بالا و دامنه‌ی پایین، روی اعصاب، بافت‌های نرم و بافت‌های اتصال‌دهنده (فاست) و یا روی افزایش حرکت مفصل فراتر از دامنه حرکتی تمرکز می‌کند. منوآل تراپی یا درمان‌های دستی که به آن کابیروپرکتیک نیز گفته می‌شود، همچنین شامل تمرینات و حرکات ورزشی تجویز شده (در کلینیک یا در خانه) و نیز درمان‌های الکتریکی مانند اولتراسوند درمانی می‌شود.

اگر دچار درد ناگهانی یا مداومی در ستون فقرات و کمر، گردن، شانه، قوزک و مچ پا یا زانو هستید، می‌توانید از تکنیک‌های درمان دستی بهره ببرید. این تکنیک‌ها به شل شدن عضله، برطرف کردن بافت‌های زخمی و بهبود انعطاف‌پذیری کمک می‌کنند. منوآل تراپی همچنین می‌تواند موجب افزایش در حرکت مفصلی شود که دامنه‌ی حرکتی آن قبلاً محدود شده است و کاهش اسپاسم‌های عضلانی دردناک شود. هم عمل جابجایی و هم دست‌کاری، از حرکات معینی با سرعت‌ها، نیروها و فواصل مختلفی برای پیچاندن، کشیدن یا فشار دادن استخوان‌ها و مفاصل برای قرار گرفتن در وضعیت مناسب، استفاده می‌کنند. منوآل تراپی، روشی مؤثر برای افزایش جریان اکسیژن در خون می‌باشد که احساس آرامش و راحتی را برای بیمار ایجاد خواهد کرد. متخصصین طب فیزیکی قادرند تعیین کنند که کدام تکنیک‌ها برای شما مناسب هستند. یکی از روش‌های مؤثر و مطمئن که در کلینیک تخصصی طب فیزیکی و توانبخشی سامان برای درمان و توانبخشی بیماری‌های اسکلتی عضلانی به شما عزیزان ارائه می‌شود درمان دستی (منوآل تراپی) است. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره 02188612551 تماس حاصل فرمایید.همچنین می‌توانید به آیدی تلگرام samanrehabclinic@ مراجعه کنید.

کاربردهای کایروپراکتیک (درمان دستی)


هدف از انجام درمان دستی در فیزیوتراپی عبارت است از:

  •  کاهش درد
  •  میسر ساختن حرکات
  •  بهبود حرکات و دامنه‌ی حرکتی محدود شده
  •  بهبود حرکت بافت نرم
  •  بهبود تقارن و تعادل در بخش‌های اسکلتی عضلانی

این روش چه بیماری‌هایی را درمان می‌کند؟


درمان‌های دستی در ارتباط با مشکلات تشخیص داده‌ شده زیر به‌کاربرده می‌شود:

  •  درد پایین کمر
  •  سردرد و سردردهای میگرنی 
  •  گردن درد
  •  درد عضلانی
  •  اختلال در عملکرد چند مفصل

انواع روش‌های درمان دستی


پیش از شروع درمان دستی یا کایروپراکتیک یا هرگونه درمان فیزیوتراپی دیگر، پزشک متخصص معمولاً یک ارزیابی کاملی را از جریان خون و سیستم عصبی در قسمت موردنظر و نیز بررسی درباره‌ی عضلات و استخوان‌ها را انجام می‌دهد تا مشخص شود که آیا استفاده از این تکنیک‌های مدیریت درد برای مشکل مربوطه، با خطراتی همراه است یا بی‌خطر است. چند تکنیک درمان دستی بخصوصی وجود دارند که برای کاهش درد مرتبط با اسپاسم عضلانی، کشش عضلات و مشکلات مفصلی طراحی‌شده‌اند. با توجه به نتیجه ارزیابی و معاینات و موقعیت منحصربه‌فرد هر بیمار، پزشک متخصص می‌تواند یکی از انواع درمان‌های دستی زیر یا ترکیبی از آن‌ها را بکار ببرد.

موبیلیزاسیون یا تقویت بافت نرم

تشخیص نقش عضلات و اتصال آن‌ها در اطراف مفاصل بسیار حائز اهمیت است. کشش عضلانی اغلب می‌تواند با بازیابی حرکت مفصل کاهش یابد اما در بسیاری اوقات، گرفتگی و اسپاسم ادامه خواهد داشت. در این موارد، کشش عضلانی باید درمان شود، در غیر این صورت اختلال عملکرد مفصل دوباره ایجاد می‌شود. هدف از تقویت بافت نرم (SMT) از بین بردن بافت غیر منعطف و یا فیبری ماهیچه (به اسم چسبندگی میوفاسیال) مانند بافت زخمی حاصل از آسیب کمر، حرکت دادن مایعات بافتی و تنش‌زدایی ماهیچه است. این مراحل معمولاً بر روی ساختمان عضلانی اطراف ستون فقرات انجام می‌شود و شامل کشش ریتمیک و منظم بافت و فشار عمیق است. فیزیوتراپ متخصص محل بافت محدود شده را با ارزیابی لایه‌ای تشخیص می‌دهد. بعد از تشخیص محل، این محدودیت‌ها را می‌توان از طریق تکنیک‌های بسیار متنوعی با حرکت دادن تقویت می‌شود. این تکنیک‌ها معمولاً شامل اعمال کشش یا تراکشن در ناحیه سفت شده و به‌منظور بازیابی بافت معمولی به نسج و کاهش درد مربوط به آن است.

کشش معکوس

این تکنیک روی تصحیح واکنش‌های غیرعادی عصبی عضلانی تمرکز دارد که باعث ایجاد مشکلات ساختاری و وضعی بدن و درنتیجه نقاط حساس و دردناک می‌شود. پزشک متخصص با پرسیدن این‌که بیمار در چه نقطه‌ای انعطاف خود را از دست می‌دهد، وضعیتی را که بیمار در آن راحت است پیدا می‌کند. بیمار برای ۹۰ ثانیه در وضعیتی که در آن راحت است، نگه‌داشته می‌شود، در این مدت کشیدگی‌های نامحسوسی با کشش‌های خفیف به آن وارد می‌شود و بعد به‌آرامی از آن وضعیت خارج می‌شود تا به بدن این اجازه داده شود که عضلات را به وضعیت نرمال کشش بازگرداند. این کشش نرمال در عضله، شروع مراحل بهبودی آن است. این تکنیک به‌قدری ملایم است که برای درمان مشکلات کمر که برای درمان با سایر روش‌ها خیلی حاد یا حساس هستند، به‌کاربرده می‌شود. کشش معکوس تا حد زیادی قابل‌ تحمل است، به‌خصوص در مراحل حاد، زیرا بیمار را در وضعیت معکوس و مخالف موانع محدودکننده و در راحت‌ترین وضع قرار می‌دهد.

تقویت مفاصل

موبیلیزاسیون یا تقویت مفاصل شامل رهاسازی مفصل محدودشده و افزایش دامنه‌ی حرکتی آن با ایجاد شتاب (سرعت) کم و افزایش دامنه حرکت (مثلاً فاصله حرکت) به‌صورت مستقیم به محدودکننده‌های مفصل است که باعث حرکت استخوان‌ها روی‌هم به‌نحوی‌که خود بیمار قادر به حرکت آن نیست، می‌شود. این حرکات تقویت‌کننده باید بدون درد باشد مگر اینکه فیزیوتراپ با موانع سختی روبرو شود.

تکنیک‌های نیروزایی عضله

تکنیک‌های نیروزایی عضله (METs) برای تقویت و به حرکت درآوردن مفاصل محدودشده و عضلاتی که از طول کوتاه شده‌اند، طراحی‌شده است. این روش عبارت است از استفاده از انقباض ارادی ماهیچه توسط بیمار در مقابل یک نیروی معکوس (با کنترلی مجزا) که توسط فیزیوتراپ از موقعیتی حساب‌ شده و در جهتی خاص اعمال می‌شود. بعد از ۳ تا ۵ ثانیه انقباض، فیزیوتراپ مفصل را تا حد محدودیت جدید می‌برد و دوباره بیمار به مفصل انقباض می‌دهد. این کار شاید ۲ مرتبه و یا بیشتر تکرار شود. این روش در مقابل روش‌های منفعل که در آن‌ها فیزیوتراپ تمام کار را انجام می‌دهد (مانند روش تقویت مفصل)، روندی فعال محسوب می‌شود. روش نیروزایی عضله به‌راحتی توسط بیمار قابل‌تحمل است و به مفصل فشاری وارد نمی‌کند.

حرکت شتاب بالا، دامنه پایین پرتاب

هدف از این روش، بازیابی حرکت سرندگی و روان مفصل است که به مفصل اجازه می‌دهد تا به شکل مؤثری باز و بسته شود. این روش کمی از روش تقویت مفصل و روش نیروزایی عضله تهاجمی‌تر است و شامل بردن مفصل تا مانع محدودکننده آن و بعد حرکت آن (با دامنه‌ای کم‌تر از ۳ میلی‌متر) از نقطه محدودیت است. اگر از این روش به‌درستی استفاده شود، میزان افزایش حرکت و کاهش کشیدگی ماهیچه در اطراف مفصل قابل‌ توجه است. این روش برای بازیابی حرکت مفصل به کار می‌رود و هیچ مفصلی را بیش‌ازحد آنوماتیک آن حرکت نمی‌دهد. درنتیجه، هیچ آسیب ساختاری به مفصل وارد نمی‌شود و بیمار بعد از درمان درد بیشتری نباید داشته باشد.

حفظ رهایی از درد در دراز مدت


برای ادامه روند بهبودی و جلوگیری از بازگشت درد، بیماران تشویق می‌شوند تا در درمان‌های مناسب دیگری (ازجمله تمرینات ورزش‌درمانی) در طی و بعد از درمان دستی شرکت کنند. برنامه‌های ورزشی برای درد معمولاً شامل و تمرینات کشی و تقویتی و تمرینات هوازی سبک است و باید شامل یک برنامه تمرینی مناسب و دائمی برای بیماران باشد تا خودشان نیز به‌تنهایی آن را انجام دهند. هدف از این برنامه، حفظ نوع و سطحی صحیح از فعالیت‌ها است تا از بازگشت درد جلوگیری شده و مانع از نیاز به مراجعه مکرر بیمار به پزشک شود.

آیا این روش عوارض دارد؟


اگرچه این موارد بسیار نادر هستند، اما مواردی وجود داشته‌اند که درمان وضعیت دیسک دررفته یا فتق دیسک گردن را بدتر کرده است یا دست‌کاری گردن منجر به آسیب طناب نخاعی شده است. برای دوری از این خطرات، پزشک متخصص همیشه باید وضعیت بیمار را به‌خوبی بررسی کند تا مطمئن شود که می‌توان از روش‌های کایروپراکتیک یا روش‌های دیگر کاهش درد برای وضعیت او استفاده کرد.

پرسش‌های متداول


برخی از سؤالات رایج مردم درباره روش درمان دستی (کایروپراکتیک) عبارتند از:

هرچند وقت یک‌بار به درمان دستی نیاز خواهم داشت؟

مدت‌زمان کلی منوآل تراپی به‌شدت وضعیت بیمار بستگی دارد. اکثر بیماران معمولاً به دو تا سه جلسه در هفته نیاز دارند.

مدت‌زمان درمان دستی چقدر طول می‌کشد؟

ارزیابی اولیه و برنامه‌ریزی یک طرح درمانی برای هر بیمار ممکن است یک تا یک ساعت و نیم وقت ببرد. هر جلسه‌ی درمان حدود 30 دقیقه تا 1 ساعت (بسته به شرایط بیمار) طول خواهد کشید.

این روش برای چه کسانی مناسب نیست؟

افرادی که دچار پوکی استخوان، فشردگی طناب نخاعی یا آرتریت التهابی هستند یا کسانی که داروهای رقیق‌کننده‌ی خون مصرف می‌کنند، نباید تحت منوپولاسیون کمر و ستون فقرات قرار بگیرند. به‌علاوه، بیمارانی که سابقه‌ی سرطان دارند باید قبل از انجام منوپولاسیون و درمان دستی ستون فقرات، گواهی پزشکی از متخصص مربوطه‌ی خود بگیرند.