درمان شکستگی استخوان مچ پا با طب فیزیکی و ورزش

منظور از شکستگی مچ پا شکستگی کامل یا جزیی یک یا چند استخوان از استخوان‌های درشت نی (استخوان داخلی) و نازک نی (استخوان بیرونی) است. این شکستگی‌ها بسیار شایع‌اند. گاهی شکستگی مچ پا با دررفتگی جزئی و پارگی رباط‌های مفصل مچ پا نیز همراه است. غالباً غیرممکن است که بتوان بدون رادیوگرافی شکستگی مچ پا را از دررفتگی، کشیدگی، رگ به رگ شدن یا آسیب تاندون تشخیص داد.

اگر به شکستگی مچ پا دچار شده‌اید و درد زیاد آن شما را از انجام امور روزمره بازداشته، به یک متخصص طب فیزیکی مراجعه نمایید. متخصصین ما در کلینیک تخصصی طب فیزیکی و توانبخشی سامان با استفاده از روش‌هایی چون ماساژ، لیزر درمانی، آلتراسوند تراپی و ورزش‌های مخصوص درد شما را کاهش داده و به بهبود هرچه سریعتر شما کمک می‌نمایند.

برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص فیزیوتراپی مچ پا و طب فیزیکی و یا رزرو نوبت در کلینیک تخصصی طب فیزیکی و توانبخشی سامان با شماره 02188612551 تماس حاصل فرمایید.

علل شکستگی مچ پا


چنانچه فشاری بیش از قدرت اجزاء تشکیل دهنده مچ پا به آن تحمیل شود، این مفصل آسیب می‌بیند.

  •  اگر فقط رباط‌ها تحلیل رفته باشد، مشکل رگ به رگ شدن و کشیدگی مچ پا پیش می‌آید.
  •  اگر استخوان ضعیف شود و آسیب ببیند، مچ پا می‌شکند.
  •  گاهی همزمان با شکستگی استخوان مچ پا، رباط نیز پاره می‌شود. این نوع آسیب دیدگی در شرایط زیر رخ می‌دهد:
  •  چرخش رو به داخل یا بیرون مچ پا
  •  پیچ خوردن مچ پا از یک سمت به سمت دیگر
  •  خم یا کشیده شدن مفصل
  •  فرود آمدن تمام وزن بدن روی مفصل و اعمال نیروی شدید به آن، برای مثال هنگام پریدن از بلندی

علائم


نشانه‌ها و علائم شکستگی مچ پا و آسیب مچ پا معمولاً واضح است.

اکثر بیماران از درد شکایت دارند.

  •  درد غالباً در محل دقیق شکستگی حس نمی‌شود.
  •  شکستگی‌های دیگری نیز در کف پا، به ویژه در سمت انگشت کوچک، یا زانو رخ می‌دهد که با درد همراه است.
  •  درد مچ پا راه رفتن را برای بیمار دشوار می‌کند.

اطراف مچ پا نیز غالباً ورم می‌کند.

  •  ورم نشان دهنده این است که بافت نرم آسیب دیده و احتمالاً خون اطراف مفصل یا مایع، به احتمال زیاد خون، داخل مفصل جمع شده است.
  •  اگر خون داخل مفصل وجود داشته باشد، با عارضه همارتروز مواجه هستیم.

کبودی (سیاه و آبی شدن) اطراف مفصل نیز محتمل است که البته به سرعت مشاهده نمی‌شود. درد این کبودی را می‌توان تا کف پا یا پنجه دنبال کرد.
شکستگی‌های شدید همراه با بدشکلی‌های استخوان‌های اطراف مچ پا است.

  •  پوست کشیده شده روی استخوان شکسته‌ی زیرین کشیدگی غیرطبیعی پیدا می‌کند.
  •  گاهی اوقات استخوان دیده می‌شود.

اگر عصب‌ها یا رگ‌های مسئول خون‌رسانی پا آسیب دیده باشد، درد شدیدتر می‌شود و پوست پا رنگ پریده می‌شود. پای بیمار بی‌حس می‌شود یا بیمار نمی‌تواند پا یا انگشتان را حرکت دهد.

تشخیص شکستگی مچ پا


نکته اصلی که پزشک هنگام بررسی مچ پا به آن توجه می‌کند، این است که آیا استخوان شکسته است یا این که مفصل آنقدر آسیب دیده که ناپایدار شده است. ناپایداری مفصل غالباً علامت شکستگی چندقطعه‌ای، شکستگی همراه با آسیب رباط یا آسیب رباط به تنهایی است. پزشک چگونگی آسیب دیدگی را بررسی می‌کند و اگر به شکستگی استخوان مشکوک شود، دستور رادیوگرافی می‌دهد. همچنین پزشک با توجه به محل درد دستور رادیوگرافی از زانو، ساق پا یا کف پا می‌دهد.

درمان


درمان اولیه

اگر احتمال می‌دهید که مچ پایتان شکسته باشد، فوراً با پزشک تماس بگیرید یا به بخش اورژانس بیمارستان مراجعه کنید. تا زمان رسیدن به مطب یا بیمارستان اقدامات زیر را انجام دهید:

  •  وزن بدن را روی مچ آسیب دیده نیاندازید تا مچ بیشتر از این آسیب نبیند.
  •  برای کاهش درد و ورم مچ پا را بالا بگذارید.
  •  برای کاهش درد و ورم کیسه یخ روی ناحیه آسیب دیده بگذارید. یخ را مستقیم روی پا نگذارید. کمپرس سرد تا 48 ساعت مفید است.

دارو

ایبوپروفن دارویی ایده‌آل برای آسیب دیدگی‌های مچ پا است، چون هم مسکن است و هم التهاب را کاهش می‌دهد. بیمار موظف است بیماری‌های فعلی یا داروها یا مکمل‌های مصرفی فعلی را به پزشک گزارش دهد.

آتل

پزشکان معمولاً مچ آسیب دیده را به مدت چند روز تا دو هفته آتل می‌بندند تا ورم اطراف مفصل کاهش یابد. نوع آتل (گچی یا بوت طبی) با توجه به نوع شکستگی و پایداری مفصل شکسته تعیین می‌شود.

ماساژ

ماساژ بافت نرم و حتی استخوان اطراف مچ پای شکسته به جوش خوردن سریع شکستگی کمک می‌کند. چون به محض این که ناحیه را ماساژ می‌دهید، گردش خون و مواد مغذی در ناحیه آسیب دیده افزایش می‌یابد. با بهبود یافتن گردش و جریان خون در نقطه شکسته، فاکتورهای التیام دهنده و مواد مغذی بیشتری به ناحیه شکسته می‌رسد. به این ترتیب ترمیم استخوان تسریع می‌شود و استخوان سریع‌تر جوش می‌خورد.

لیزر درمانی

لیزر درمانی یا درمان با لیزر سرد روش درمانی جایگزینی برای تسکین درد پا است که نیازی به جراحی یا دارو ندارد. البته گاهی پس از جراحی مچ یا کف پا از لیزر برای تسریع روند التیام استفاده می‌شود. لیزر درمانی ایمن برای ترمیم مچ پای دردناک و شکسته است که اثر آن پس از فقط چند جلسه مشخص می‌شود. دیگر مزیت این درمان شکستگی مچ پا سریع بودن و متعارف بودن هزینه آن است.

تحریک کننده الکتریکی عصب

تحریک کننده الکتریکی عصب از روی پوست یا دستگاه TENS درد را به روش‌های مختلف تسکین می‌دهد و برای ناحیه‌های متعددی از بدن، مانند مچ پا کاربرد دارد. دستگاه تحریک کننده الکتریکی عصب پالس‌های مخصوصی دارد که از رسیدن سیگنال‌های درد به مغز جلوگیری می‌کند.

اولتراسوندتراپی

اثرهای درمانی اولتراسوند به دو دسته گرمایی و غیرگرمایی تقسیم‌بندی می‌شود. اثرات غیرگرمایی، شامل افزایش حرکت مایع در ناحیه تحت درمان، افزایش سنتز پروتئین و بهبود جریان خون، در مراحل حاد التیام یافتن فایده‌ی درمانی دارد. این آثار ورم و درد را کاهش می‌دهد و به التیام یافتن بافت کمک می‌کند. سودمندی اولتراسوند در درمان شکستگی مچ پا به اثبات رسیده است.

ورزش و حرکات اصلاحی

نرمش یک

به پشت دراز بکشید یا بنشینید. مچ پا را خم و راست کنید. اگر زانوها را حین تمرین صاف نگه دارید، عضلات ساق پا نیز کشیده می‌شود. حرکت را 10 بار تکرار کنید.

نرمش دو

بنشینید یا دراز بکشید. مچ پا را به آهستگی در دایره‌های بزرگ حرکت دهید. حرکت را در جهت مخالف تکرار کنید. نرمش را 10 بار انجام دهید.

نرمش سه

روی صندلی بنشینید. پاشنه‌ها و پنجه‌ها را به طور متناوب بالا ببرید. حرکت را 10 بار تکرار کنید.

نرمش چهار

روی صنلی بنشینید. مچ پا را روی زانوی مخالف بگذارید، کف پا را با دست بگیرید و پنجه را صاف کنید. به این ترتیب مچ تحت کشش قرار می‌گیرد. باید کشش را در جلوی استخوان ساق پا حس کنید. 10 ثانیه در این حالت بمانید. حرکت را 10 بار تکرار کنید.

نرمش پنج

بایستید و یک پا را روی صندلی بگذارید. پاشنه را به موازات لبه جلویی صندلی بگذارید. برای حفظ تعادل از پشتی صندلی بگیرید. بدون بلند کردن کف پا از صندلی، زانویتان را به تدریج به سمت پشت صندلی حرکت دهید. این حرکت مچ پا را تحت کشش قرار می‌دهد. کشش را در ساق پا و جلوی مچ حس می‌کنید. 10 ثانیه در این حالت بمانید. حرکت را 10 بار تکرار کنید.

نرمش شش

روی زمین یا صندلی بنشینید و یک پا را صاف مقابلتان دراز کنید. باند کشی ورزشی یا یک حوله را دور پا بپیچید. کف پا را به کمک باند یا حوله رو به بالا و به سمت بدن بکشید تا کشش را در ساق پا احساس کنید. 10 ثانیه در این حالت بمانید. حرکت را 10 بار تکرار کنید.

نرمش هفت

بنشینید و کف پاها را روی زمین بگذارید. به طور متناوب حاشیه داخلی کف پا (انگشت شست) و سپس حاشیه خارجی (انگشت کوچک پا) را بالا ببرید. 10 ثانیه در این حالت بمانید. حرکت را 10 بار تکرار کنید.